İşgal altındaki Türk yurdu Doğu Türkistan’da yaşananları uluslararası kamuoyuna duyuran Uygur gazeteci Gulçihre Hoca’nın mücadelesi, ailesinin yaşadığı baskılar ve Uygurca bağımsız haberciliğin geleceğine ilişkin endişelerle yeniden gündeme geldi. Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF), 10 Ekim 2026’da yayımladığı söyleşi ve değerlendirmede, Hoca’nın gazetecilik faaliyetleri nedeniyle hedef alındığını belirterek uluslararası topluma harekete geçme çağrısı yaptı.
ÇİN DEVLET TELEVİZYONUNDAN BAĞIMSIZ GAZETECİLİĞE
Gulçihre Hoca, meslek hayatına 1990’larda Doğu Türkistan’daki Çin devlet televizyonunda çocuk programları sunarak başladı. RSF’nin aktardığına göre Hoca, bu dönemde gazetecilik rolünün Çin yönetiminin propaganda amaçlarına hizmet edecek şekilde kullanılmaya çalışıldığını düşünüyordu.
2001’de Avrupa’ya yaptığı bir ziyaret sırasında Radio Free Asia’nın (RFA) yayınlarıyla karşılaşması, gazeteciliğe bakışında önemli bir dönüm noktası oldu. Aynı yıl RFA’nın Uygurca servisine katılan Hoca, ABD’ye yerleşti ve Doğu Türkistan’daki gelişmeleri bağımsız habercilik yoluyla dünyaya duyurmaya başladı.
2017’DE AİLESİNDEN 25 KİŞİ GÖZALTINA ALINDI
RSF’nin yayımladığı bilgilere göre Çin makamları, 2017 yılında Hoca’yı “terörist” olarak nitelendirirken ailesinden 25 kişiyi, anne ve babası ile kardeşleri de dahil olmak üzere, aynı gece gözaltına aldı.
Hoca, Çin’den ayrılmasının üzerinden yirmi yılı aşkın süre geçmesine rağmen ailesini göremediğini belirtiyor. RSF’nin aktardığına göre gazeteci, gözaltına alınan bazı yakınlarının akıbeti veya nerede tutulduğu hakkında hâlâ bilgi sahibi değil. Ailesiyle kurabildiği sınırlı iletişimin izleniyor olabileceğinden de endişe ediyor.
Bu bilgiler RSF’nin yayımladığı söyleşi ve değerlendirmeye dayanıyor. Gözaltına alındığı bildirilen kişilerin güncel durumlarına ilişkin bağımsız ve kapsamlı bir doğrulama ise söz konusu metinde sunulmuyor.
HOCA’NIN ANNESİ İÇİN ULUSLARARASI ÇAĞRI
RSF, Hoca’nın annesinin güvenli biçimde ABD’ye gidebilmesi için Çin makamlarına diplomatik kanallar üzerinden çağrı yapılmasını istedi. Kuruluşun Asya-Pasifik savunuculuk yöneticisi Aleksandra Bielakowska, gazetecinin ailesine yönelik baskıların onun sesini susturma amacı taşıdığını savundu.
Hoca da ailesinin gazetecilik faaliyetleri nedeniyle ağır bir bedel ödediğini ifade ediyor. Annesinin güvenliğini sağlamanın yalnızca insani bir mesele olmadığını belirten gazeteci, bunun otoriter yönetimlerin gazetecileri susturmak için ailelerini baskı aracı olarak kullanamayacağı yönünde bir mesaj taşıyacağını vurguluyor.
UYGURCA BAĞIMSIZ HABERCİLİĞİN GELECEĞİ TEHLİKEDE
RSF’nin değerlendirmesinde öne çıkan bir diğer konu, Uygurca bağımsız yayıncılığın karşı karşıya olduğu güçlükler. Hoca, Haziran 2025’ten bu yana RFA tarafından ücretsiz izne çıkarıldığını belirtiyor. Bu gelişme, ABD yönetiminin RFA’nın Uygurca servisini kapatmaya yönelik girişimlerinin ardından yaşandı.
Haziran 2026’da RSF’nin Doğu Türkistan muhabiri olan Hoca, bağımsız Uygurca haberciliğin zayıflamasının uluslararası kamuoyunun bölgeden güvenilir bilgi edinmesini daha da zorlaştırabileceği uyarısında bulunuyor.
RSF’nin 2026 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’nde Çin, 180 ülke ve bölge arasında 178’inci sırada yer alıyor. Kuruluş, Çin’de 119 gazetecinin tutuklu olduğunu, bunlardan en az 80’inin Doğu Türkistan’da bulunduğunu bildiriyor.
DOĞU TÜRKİSTAN’DA BİLGİYE ERİŞİM MÜCADELESİ
Gulçihre Hoca’nın hikâyesi, gazetecilerin yalnızca mesleki faaliyetleri nedeniyle değil, aileleri üzerinden de baskıyla karşılaşabildiğine ilişkin endişeleri gündeme getiriyor. Doğu Türkistan’daki gelişmelerin bağımsız biçimde belgelenmesi, bölgedeki insan hakları ihlallerinin uluslararası kamuoyuna ulaştırılması açısından önem taşıyor.
RSF’nin çağrısı, Hoca’nın annesinin güvenliği ve ailesiyle yeniden bir araya gelebilmesi meselesinin yanı sıra, Uygurca bağımsız haberciliğin sürdürülebilirliği konusunda da uluslararası sorumluluğa dikkat çekiyor.
İlk yorum yapan siz olun