Çin yönetiminin Doğu Türkistan’da uyguladığı politikaların yalnızca bir güvenlik meselesi olmadığı, aynı zamanda küresel ölçekte kurulan yeni bir kontrol modelinin parçası olduğu ortaya çıktı. Devlet belgeleri ve resmi söylemler, Pekin’in insan ilişkilerini doğrudan siyasi güce dönüştüren çok katmanlı bir sistem inşa ettiğini gösteriyor.
DOĞU TÜRKİSTAN: BİR KONTROL LABORATUVARI
Çin ve din özgürlüğü konularına odaklanan bir uluslararası çevrimiçi dergi ve araştırma platformu Bitter Winter, son yayımladığı raporunda Doğu Türkistan’da, Çin’in yeni yönetim anlayışını “laboratuvar” olarak değerlendirdi. Ayrıca raporun yazarı Asiye Uyghur‘a göre ekonomik kalkınma, kültürel politikalar ve sosyal programlar tek bir hedef doğrultusunda birleştiriliyor.
“AİLE”, “YARDIM” VE “BİRLİK” YENİDEN TANIMLANDI
Pekin yönetiminin kullandığı kavramlar dikkat çekiyor. “Etnik birlik”, “yardım” ve “aile olma” gibi ifadeler, klasik anlamlarının ötesinde bir işleve sahip. Bu kavramlar aracılığıyla bireylerin özel hayatına girilerek bilgi toplanıyor, kimlik dönüşümü hedefleniyor ve siyasi bağlılık pekiştiriliyor.
DEVLET EVİN İÇİNE GİRİYOR
Çinli görevlilerin Uygur ailelerle birlikte yaşadığı uygulamalar, bu modelin en çarpıcı örneklerinden biri. Ailelerin dini inançları, günlük yaşamı ve düşünceleri sistematik şekilde izleniyor. Bu süreçte “yakınlık”, doğrudan bir denetim aracına dönüşüyor.
Bu yönetim anlayışı yalnızca Doğu Türkistan ile sınırlı değil. Çin, yurt dışında da benzer bir strateji izliyor. Diaspora toplulukları, iş dünyası ağları, medya, akademi ve kültürel kurumlar üzerinden geniş bir etki alanı oluşturuluyor.
KARDEŞ ŞEHİRLERDEN POLİS AĞLARINA
Kardeş şehir anlaşmaları, ticari ilişkiler ve kültürel iş birlikleri, Pekin’in uluslararası erişimini artıran araçlar olarak öne çıkıyor. Bunun yanı sıra yurt dışındaki Çinli topluluklar ve çeşitli organizasyonlar üzerinden bilgi akışı ve etki üretimi sağlanıyor.
YUMUŞAK GÜÇ DEĞİL, ORGANİZE ETKİ
Asiye Uyghur‘a göre bu model klasik “yumuşak güç” yaklaşımından farklı. Ekonomik, kültürel ve sosyal ilişkiler birbirine bağlanarak kalıcı bir etki ağı kuruluyor. Bu ağ sayesinde hem anlatı kontrol ediliyor hem de siyasi hedefler destekleniyor.
İçeride baskı, dışarıda ilişki yönetimi… Kullanılan yöntemler farklı olsa da hedef değişmiyor: Pekin’in siyasi ve ideolojik etkisini genişletmek.
İlk yorum yapan siz olun