Uygur edebiyat eleştirmeni, yazar ve editör kimliğiyle tanınan Yalkun Rozi, 1966 yılında Artuş’ta dünyaya geldi. Uzun yıllar boyunca yayıncılık ve eğitim faaliyetlerinde bulunan Rozi, özellikle Uygur Türkçesiyle ders kitaplarının hazırlanmasında aktif rol üstlenerek bölge eğitim literatüründe önemli bir isim haline geldi.
Rozi, Uygur kültürü ve dili üzerine yaptığı çalışmalarla Doğu Türkistan’daki aydın çevrelerde tanınan bir akademisyen olarak öne çıktı.
2016’DA GÖZALTINA ALINDI, 15 YIL HAPİS CEZASI VERİLDİ
2016 yılında gözaltına alınan Yalkun Rozi, 2018’de Çin yönetimi tarafından “devlet otoritesini yıkmaya teşvik” suçlamasıyla 15 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Uluslararası insan hakları kuruluşları, Rozi’ye yönelik yargı sürecini Doğu Türkistan’daki Uygur aydınlara yönelik baskının sembol örneklerinden biri olarak değerlendiriyor.
Bazı uluslararası kaynaklarda, Rozi’nin hazırladığı Uygurca ders kitaplarında yer alan içerikler ve eğitim materyallerinin cezalandırma sürecinde etkili olduğu ifade ediliyor. Bu çerçevede, Rozi’nin ortaokul düzeyindeki ders materyallerinde Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’e yer vermesinin de dosya kapsamına dahil edildiği iddia ediliyor.
ATATÜRK DETAYI TEPKİ ÇEKTİ
Rozi’nin ders kitaplarında Atatürk’e yer verdiği gerekçesiyle cezalandırıldığı, özellikle insan hakları savunucuları tarafından “kültürel ve akademik ifade özgürlüğüne müdahale” olarak yorumlanıyor. Söz konusu ceza, Doğu Türkistan’da eğitim alanında yürütülen politikaların kapsamına ilişkin tartışmaları da yeniden gündeme taşıdı.
2026’DA ULUSLARARASI İNSAN HAKLARI ÖDÜLÜ
Tutuklu bulunan Yalkun Rozi, 2026 yılı “Graciela Fernández Meijide İnsan Hakları Savunucuları Ödülü”ne layık görüldü. Ödül töreni 23 Ağustos’ta Arjantin’in başkenti Buenos Aires’te düzenlendi. Ödül, Arjantin merkezli insan hakları kuruluşu CADAL tarafından verildi.
“SİYASİ MAHKUMLARA DİKKAT ÇEKME” VURGUSU
CADAL tarafından yapılan açıklamada, ödülün siyasi nedenlerle hapsedilen ancak uluslararası kamuoyunda yeterince görünür olmayan kişilere dikkat çekmeyi amaçladığı belirtildi.
2026 itibarıyla ödül kapsamının Latin Amerika dışına genişletildiği, farklı ülkelerden insan hakları ihlali mağdurlarının da değerlendirmeye alındığı ifade edildi. Jüri, Rozi’nin durumunu “şiddet içermeyen kültürel faaliyetlerin bastırılmasının sembolü” olarak nitelendirdi.
UYGUR AYDINLARA YÖNELİK BASKININ SEMBOLÜ
İnsan hakları savunucuları ve uzmanlara göre Yalkun Rozi’nin tutuklanması, Doğu Türkistan’da akademisyenler, yazarlar ve eğitimciler üzerinde artan baskının dikkat çekici örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Rozi’nin serbest bırakılması çağrıları uluslararası çevrelerde sürerken, ailesi ve destekçileri onun sesinin daha geniş kitlelere ulaşmasını talep ediyor.
İlk yorum yapan siz olun