BM Azınlıklar Forumu’nda konuşan Tibetli aktivist Tenzin Dorjee, Çin’in Tibet, Doğu Türkistan ve Güney Moğolistan’da yürüttüğü asimilasyon politikalarını “kolonyal yok etme” olarak niteledi.
Tibet Eylem Enstitüsü Kıdemli Araştırmacısı ve Stratejisti Tenzin Dorjee, Birleşmiş Milletler 18. Azınlıklar Forumu’nda yaptığı güçlü konuşmayla Çin’in Tibet’te uyguladığı asimilasyon politikalarını sert sözlerle eleştirdi.
Phayul’un haberine göre Dorjee, Çin heyetinin de aralarında bulunduğu 26’dan fazla ülkenin temsilcisine hitaben yaptığı konuşmaya, Hindistan’da sürgün hayatı yaşayan bir Tibetli olarak kendi deneyimlerini aktararak başladı. Azınlıkların bir devlet için yük değil, tam tersine kültürleri, emekleri ve yenilikleriyle topluma değer kattığını vurguladı.
Dorjee, Çin’in baskı politikalarının yalnızca Tibetlileri değil, aynı zamanda Uygurlar ve Güney Moğol halkını da hedef aldığını söyledi. Bu toplulukların yalnızca “azınlık” olarak nitelendirilemeyeceğini, uluslararası hukuk tarafından tanınan öz belirleme haklarına sahip olduklarının altını çizdi.
“Sistematik kültürel imha” uyarısı
Konuşmasında, Çin’in Doğu Türkistan’da milyonlarca Uyguru toplama kamplarına hapsettiğini, İç Moğolistan’da Moğolca eğitime yönelik kapsamlı yasaklar uyguladığını ve Tibet’te geniş çaplı yatılı okul sistemi üzerinden kültürel soykırım yürüttüğünü belirtti.
Tibet Eylem Enstitüsü’nün araştırmalarına atıfta bulunan Dorjee, Tibetli çocukların yaklaşık dörtte üçünün — 800 ila 900 bin öğrenci — ailelerinden koparılarak devlet kontrolündeki yatılı okullara yerleştirildiğini ifade etti. Bu okullarda çocukların ana dillerinin, kimliklerinin ve kültürel köklerinin silindiğini vurguladı:
“Bu çocuklar sistematik biçimde Çinlileştiriliyor. Bu sömürgeci okullar kapatılmalı, çocukların aileleri ve topluluklarıyla beraber büyümesine imkân tanıyan yerel okullar yeniden açılmalıdır.”
“Sorun çeşitlilik değil, baskı”
Bazı devletlerin savunduğu “kültürel çeşitlilik ulusal birliği bozar” iddiasının tamamen yanlış olduğunu vurgulayan Dorjee, şu sözleriyle Çin’in baskıcı politikalarına dikkat çekti:
“Eğer bir teröristiniz varsa bu sizin sorununuzdur. Ama eğer bir milyon ‘teröristiniz’ varsa, belki de sorun sizsinizdir.”
Dorjee’nin konuşmasını iki kez kesmeye çalışan Çin heyetine rağmen, Tibetli aktivist sözlerini kararlılıkla sürdürdü.
Konuşmasını tüm devletlere — Çin dahil — çağrıda bulunarak sonlandıran Dorjee, ulusal toplulukların dil ve kültürlerini yaşatma hakkına saygı gösterilmesini talep etti.
İlk yorum yapan siz olun