Çin’in 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe koyduğu “Etnik Birlik ve İlerlemeyi Teşvik Yasası”, Doğu Türkistan’da sahaya yansımaya başladı. Ürümçi’de çekilen son görüntülerde, otoyol ve yol tabelalarında yer alan Uygur Türkçesi ifadelerin sistematik şekilde kaldırıldığı, tabelaların yalnızca Çince karakterlerle bırakıldığı görüldü.
Uzmanlara göre bu gelişme, yeni yasanın kültürel ve dilsel dönüşümü hızlandıran somut bir uygulaması olarak değerlendiriliyor.
KAMUSAL ALANDA UYGURCA SİLİNİYOR
Paylaşılan fotoğraflarda:
- Daha önce çift dilli olan tabelaların tek dile indirildiği
- Uygur Türkçesindeki yazıların ya silindiği ya da üzerlerinin kapatıldığı
- Yeni tabelalarda yalnızca Çince karakterlerin yer aldığı açık şekilde görülüyor.
Bu durum, sıradan bir tabela değişikliği değil; kamusal alanın yeniden dizaynı anlamına geliyor.
YASA NE GETİRİYOR?
1 Temmuz’da yürürlüğe giren yasa: Eğitimde Mandarin Çincesini zorunlu hale getiriyor. Çocukların “tek Çin kimliği” doğrultusunda yetiştirilmesini öngörüyor. “Etnik birliğe zarar veren” faaliyetleri geniş bir tanımla yasaklıyor. Eleştirmenlere göre bu maddeler, özellikle Uygurlar başta olmak üzere azınlıklar için asimilasyon politikalarının yasal zemine oturtulması anlamına geliyor.
TABELALAR: KÜLTÜRÜN EN GÖRÜNÜR YÜZÜ
Dil yalnızca iletişim aracı değil, aynı zamanda bir kimlik taşıyıcısı. Yol tabelaları ise bu kimliğin en görünür unsurlarından biri. Bu nedenle uzmanlar, Uygur Türkçesinın tabelalardan kaldırılmasını:
- Kültürel görünürlüğün azaltılması
- Kamusal hafızanın yeniden yazılması
- Yeni neslin ana dille bağının zayıflatılması olarak yorumluyor.
“ETNİK BİRLİK” Mİ, TEK TİPLEŞTİRME Mİ?
Pekin yönetimi yasayı “ulusal birlik” olarak savunsa da, sahadaki uygulamalar farklı bir tablo ortaya koyuyor. Ürümçi’deki tabela değişimiyle birlikte:
Dil kamusal alandan çekiliyor
Kültürel izler azaltılıyor
Tek tip bir kimlik inşası hızlanıyor. Bu da tartışmayı daha keskin hale getiriyor.
SAHADAKİ GERÇEKLİK: SESSİZ AMA DERİN BİR DÖNÜŞÜM
Bir tabeladan bir kelimenin silinmesi küçük bir detay gibi görünebilir.
Ama o kelime bazen bir halkın varlığıdır. Bugün tabelalardan kaldırılan Uygurca, yarın şehirlerin hafızasından da silinir mi?
İlk yorum yapan siz olun