Doğu Türkistan’da Uygur Türklerine yönelik baskı politikaları yalnızca toplama kamplarıyla sınırlı kalmıyor. Birleşmiş Milletler ve uluslararası insan hakları kuruluşlarının raporlarına göre, bölgede kurulan sistematik çalışma programları aracılığıyla yüz binlerce Uygur Türkü küresel üretim zincirine zorla dahil ediliyor.
Son yıllarda yayımlanan araştırmalar, başta tekstil olmak üzere birçok sektörde faaliyet gösteren şirketlerin tedarik zincirlerinde Uygur zorla çalıştırma sisteminin izlerine rastlandığını ortaya koyuyor. Uzmanlara göre bu durum, dünyanın dört bir yanındaki tüketicilere ulaşan ürünlerin arkasında ciddi insan hakları ihlallerinin bulunduğu anlamına geliyor.
BM RAPORLARI ZORLA ÇALIŞTIRMA SİSTEMİNİ ORTAYA KOYDU
Birleşmiş Milletler uzmanlarının raporlarına göre Çin yönetimi, Doğu Türkistan’da kurduğu “mesleki eğitim” ve “iş gücü transferi” programları aracılığıyla Uygur Türklerini fabrikalara ve üretim merkezlerine gönderiyor. Bu programlarda çalışanların çoğu ağır gözetim altında tutuluyor ve iş tekliflerini reddetme özgürlüğüne sahip olmuyor.
Uluslararası araştırmalar, Çin yönetiminin yıllardır uyguladığı zorunlu iş gücü transferi programları kapsamında yüz binlerce Uygurun bölge dışındaki fabrikalara gönderildiğini ortaya koyuyor. İnsan hakları örgütleri, bu sistemin keyfi gözaltılar, ideolojik eğitim ve ekonomik baskılarla desteklenen bir zorla çalıştırma mekanizmasına dönüştüğünü belirtiyor.
KÜRESEL MARKALARIN TEDARİK ZİNCİRİ TARTIŞMA KONUSU
Son dönemde özellikle hızlı moda ve e-ticaret sektöründe faaliyet gösteren bazı şirketler, Uygur zorla çalıştırma sistemiyle bağlantılı tedarik zincirleri nedeniyle uluslararası kamuoyunun gündemine geldi.
Araştırmalar, küresel moda endüstrisinin önemli bir bölümünün Doğu Türkistan kaynaklı pamuk ve tekstil ürünleriyle bağlantılı olduğunu gösteriyor. Uzmanlara göre dünyadaki pamuk üretiminin yaklaşık yüzde 23’ü bu bölgeden geliyor ve bu durum küresel giyim sektörünün büyük bölümünü potansiyel olarak risk altına sokuyor.
Bazı raporlarda, hızlı moda şirketlerinin ürünlerinde kullanılan pamuk ve tekstil hammaddelerinin önemli bir kısmının Doğu Türkistan’daki üretim ağlarından geldiği ve tedarik zincirlerinde yeterli şeffaflığın bulunmadığı ifade ediliyor. Yapılan analizlerde bazı ürünlerde bölgeden gelen pamuk izlerine rastlandığı da belirtiliyor.
“TEDARİK ZİNCİRLERİ KÜRESEL ÖLÇEKTE KİRLENMİŞ OLABİLİR”
Uzmanlara göre Uygur zorla çalıştırma sistemi yalnızca bölgesel bir sorun değil, küresel ekonomiyle doğrudan bağlantılı bir yapı oluşturuyor.
Araştırmalar, Doğu Türkistan’daki fabrikalarda üretilen parçaların ve hammaddelerin Çin’in diğer sanayi merkezlerine gönderildiğini, ardından dünya pazarına ihraç edilen ürünlerin bir parçası haline geldiğini ortaya koyuyor. Bu durum, küresel tedarik zincirlerinin önemli bir bölümünün dolaylı olarak bu sistemden etkilenebileceği anlamına geliyor.
ABD’DEN ZORLA ÇALIŞTIRMA YASASI
Uygur Türklerinin zorla çalıştırıldığı iddialarına karşı en sert yasal adımlardan biri ABD’den geldi. Washington yönetimi tarafından yürürlüğe konulan Uygur Zorla Çalıştırmayı Önleme Yasası (UFLPA) kapsamında, Doğu Türkistan’da zorla çalıştırma şüphesi bulunan ürünlerin ülkeye ithalatı yasaklandı.
Bu yasa kapsamında onlarca şirket kara listeye alınırken, tedarik zincirlerinin daha sıkı denetlenmesi için gümrük kontrolleri artırıldı. Uzmanlar, bu adımın küresel şirketler üzerinde baskı oluşturduğunu ancak uygulamanın hâlâ yetersiz kaldığını ifade ediyor.
İNSAN HAKLARI ÖRGÜTLERİNDEN ÇAĞRI
İnsan hakları örgütleri ve Uygur sivil toplum kuruluşları, uluslararası şirketlere ve hükümetlere daha güçlü adımlar atmaları çağrısında bulunuyor.
Uzmanlara göre şirketlerin tedarik zincirlerini tamamen şeffaf hale getirmemesi durumunda, küresel piyasaya sunulan birçok ürünün arkasında zorla çalıştırılan Uygur işçilerin emeği bulunmaya devam edebilir.
İlk yorum yapan siz olun