Doğu Türkistan, 1.664.897 kilometrekarelik geniş yüzölçümüyle 1759 yılında Çin Mançu İmparatorluğu tarafından işgal edilmiştir. İşgalci yönetim, Kasım 1884’te bu topraklara “Yeni Hudut” ve “Yeni kazanılmış toprak” anlamına gelen “Xinjiang” (Sincan) adını vermiştir.
Tarihin Sayfalarından Bağımsızlık Çığlığı: 1933 ve 1944 Cumhuriyetleri
Doğu Türkistan halkı, Çin işgaline karşı yalnızca pasif bir direnişle yetinmemiş, 20. yüzyılda iki kez kendi bağımsız devletini kurma iradesi göstermiştir. 12 Kasım 1933’te Kaşgar’da ilan edilen Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti, bölgedeki Türk-İslam kimliğini modern bir devlet çatısı altında toplayan ilk büyük adımdır. Bu devlet Çinli savaş ağaları ve Sovyetler Birliği’nin müdahalesiyle yıkılsa da, tam 11 yıl sonra yine bir 12 Kasım günü Gulca’da Doğu Türkistan Cumhuriyeti kurulmuştur. Kendi ordusu, para birimi ve eğitim sistemine sahip olan bu devlet, 1949’da Mao Zedong liderliğindeki Çin Komünist Partisi’nin ilhakıyla son bulmuştur. Bu tarihi gerçekler, Uygur Türklerinin asırlardır hürriyet uğruna bedel ödeyen, köklü ve bağımsız ruhlu bir millet olduğunun en açık ispatıdır.
Kültürel Soykırım ve Hafıza İmhası
Çin’in bölgede uzun yıllardır sürdürdüğü asimilasyon politikaları, 2014 yılında kurulan toplama kamplarıyla birlikte akıl almaz bir boyuta ulaşmıştır. Milyonlarca Uygur Türkü, öz benliklerinden koparılmak üzere bu işkence kamplarına alınmaktadır. Bugün gelinen noktada Uygur çocukları küçük yaşlardan itibaren Çinli gibi yetiştirilerek asimile edilmektedir. Bununla birlikte aileleri parçalanan, erkekleri toplama kamplarına alınan kadınların evlerine Çinli erkekler yerleştirilmekte, temel insan onuru ve mahremiyet ayaklar altına alınmaktadır.
Bu yıkım yalnızca fiziki alanla sınırlı kalmamakta, asırlık camiler, tarihi türbeler ve Uygur mezarlıkları yıkılarak otopark veya turistik eğlence merkezlerine dönüştürülmektedir. Okullarda ve resmi dairelerde Uygur Türkçesi tamamen yasaklanarak bir “dil kırımı” uygulanmaktadır. Dünyaca ünlü halk bilimci Prof. Dr. Rahile Kemal, şair Adil Tuniyaz ve edebiyatçı Yalqun Rozi gibi yüzlerce aydın, uydurma suçlamalarla zindanlara atılarak toplumun entelektüel hafızası ve dünyaya açılan sesi kısılmaktadır.
21. Yüzyılın Dijital Hapishanesi
Bugün Doğu Türkistan, yapay zekâ destekli teknolojilerle üstü açık bir dijital hapishaneye çevrilmiş durumdadır.
Sokaklardaki yüz ve duygu tanıma özellikli kameralar halkın her adımını kaydetmektedir.
Telefonlara zorla yükletilen “akıllı gözetleme yazılımları” aracılığıyla mesajlaşmalar, arama geçmişleri ve cihazdaki dini içerikler anlık olarak merkeze rapor edilmektedir.
Uygur Türklerinden zorla alınan DNA örnekleri, parmak izleri ve ses kayıtlarıyla “potansiyel suçlu” algoritmaları oluşturulmaktadır.
Evlerin kapılarına asılan QR kodlar sayesinde hane halkının tüm hareketleri polis tarafından anlık olarak izlenmektedir.
Zorla Çalıştırma ve Modern Kölelik
Bölgedeki zulmün ticari ayağı ise uluslararası markaların tedarik zincirlerine kadar uzanmaktadır. Uluslararası Kölelik Karşıtı Örgüt (Anti-Slavery International), İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) ve ABD merkezli AFL-CIO İşçi Sendikasının da aralarında bulunduğu 190’dan fazla insan hakları kuruluşu, Türki azınlıkların fabrikalarda zorla çalıştırıldığını belgeleyerek ortak bir çağrı yapmıştır. Küresel moda ve teknoloji markalarına yapılan bu çağrıda; Gap, C&A, Adidas, Muji, Tommy Hilfiger, Lacoste, H&M, Ralph Lauren ve Calvin Klein gibi firmaların Uygurların zorla çalıştırıldığı fabrikaları tedarik zincirinden çıkarmaları talep edilmiştir.
Jeopolitik Kıskanç ve Uluslararası Hukuk
Yaşanan bu trajedi, uluslararası hukuk platformlarında karşılığını bulmaya başlamıştır. Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere, Kanada, Hollanda, Litvanya, Çekya ve Fransa parlamentoları, Çin’in faaliyetlerini resmen “Soykırım” ve “İnsanlığa Karşı İşlenen Suçlar” olarak kabul etmiştir. Londra merkezli bağımsız “Uygur Mahkemesi” (Uyghur Tribunal) de Çin’in sistematik asimilasyon ve zorunlu kısırlaştırma politikalarıyla soykırım suçu işlediğine hükmetmiştir.
Buna rağmen Birleşmiş Milletler (BM) kürsüsündeki kınama taslakları, Çin’in ekonomik baskısı ve veto yetkisi nedeniyle engellenmektedir. Çin’in bu asimilasyon ısrarının temelinde devasa bir jeopolitik çıkar yatmaktadır. Çin’in petrol, doğalgaz ve kömür rezervlerinin çok büyük bir kısmını barındıran Doğu Türkistan, aynı zamanda milyarlarca dolarlık “Kuşak ve Yol” projesinin Orta Asya, Orta Doğu ve Avrupa’ya açılan mutlak geçiş kapısıdır. Çin, bölgenin yer altı zenginliklerini sömürürken, demografik yapıyı dijital ve fiziki bir kuşatmayla kontrol altında tutmaya çalışmaktadır.
Son Söz
Kamp tellerini aşan feryatlara sağır kalan bu dünya, demir perdelerden değil; insanın içinde insanın eksik olduğu o vicdansızlık çölünden yıkılacaktır.
İlk yorum yapan siz olun