Kanada, Tayland’daki göçmen gözaltı merkezinde tutulan son üç Uygur’u kabul ederek, onların yıllardır süren belirsizliğini ve Çin’e zorla gönderilme riskine dair uluslararası endişeleri sona erdirdi.
Tayland’taki Suan Phlu Göçmen Gözaltı Merkezi’nde tutulan bu üç Uygur, üçüncü bir ülkeye yerleştirilmek üzere Kanada’ya transfer edildi. Böylece on yılı aşkın süredir devam eden diplomatik kriz de resmen sona ermiş oldu.
2014’ten bu yana gözaltında tutulan bu kişilerin Kanada’ya kabul edildiği, Tayland ve Kanada makamları arasındaki anlaşma kapsamında gerçekleşti. Tayland kaynaklarına göre, bu gelişme, Batılı ülkeler ve insan hakları örgütlerinin tepkisini çeken 40 Uygur’un Çin’e iadesinden sadece birkaç ay sonra yaşandı. Ancak bu üç kişi Çin’e gönderilmedi çünkü Kırgızistan pasaportu taşıyorlardı.
Söz konusu üç Uygur, 3 Mart 2014’te Tayland-Malezya sınırı yakınlarında gözaltına alınan yaklaşık 300 kişilik bir grubun parçasıydı. Bu grup, dönemin Başbakanı Yingluck Shinawatra yönetimi sırasında yakalanmıştı.
Haziran 2015’te, Tayland, aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu 173 kişiye Türkiye’ye gitme izni verdi. Ancak bir ay sonra, Pekin’in talebi üzerine 109 Uygur zorla Çin’e iade edildi. Çinli polislerin Uygurları başları kapalı ve kelepçeli şekilde götürdüğü görüntüler, uluslararası kamuoyunda büyük infiale yol açtı.
Suan Phlu’daki gözaltı süreci boyunca Uygurlar son derece zor şartlarda yaşadı. Aşırı kalabalık, sağlıksız koşullar ve sürekli gıda, su ve ilaç eksikliği insan hakları savunucularının sürekli gündeme getirdiği başlıca sorunlardı. Bazı tutuklular bu süreçte hayatını kaybetti.
Tutukluların helal gıdaya erişimlerinin olmaması, sağlık hizmetlerinden yeterince yararlanamamaları ve avukatlara, ailelerine, yardım kuruluşlarına ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği’ne ulaşmalarının engellenmesi, Tayland yönetimine yönelik eleştirilerin merkezindeydi.
Yakın zamanda Tayland hükümeti, merkezde kalan 43 Uygur’dan 40’ını Çin’e iade etme kararı aldı. Gerekçe olarak Çin’den alınan güvenlik garantileri ve başka bir ülkenin bu kişileri kabul etmeye yanaşmaması gösterildi.
Uygurların durumunu yıllardır yakından takip eden Halkın Güçlendirilmesi Vakfı Başkanı Chalida Tajaroensuk, Pazar günü yaptığı açıklamada, son üç Uygur’un Kanada’ya güvenli bir şekilde ulaştığını duyurdu.
Bu üç kişinin, 2014 yılında Kırgız pasaportlarıyla yasa dışı yollardan Tayland’a giriş yaptığı ve bu nedenle Kırgız vatandaşları olarak tanındıkları ifade edildi.
Tutuklulukları sırasında, Avustralya’ya yerleşmiş bir başka Uygur, bu üç kişinin durumunu çeşitli büyükelçiliklere bildirerek kabul edilmeleri için girişimlerde bulundu. Kanada bu çağrıya yanıt verdi ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği’nin yerleştirme sürecini başlatmasına izin verdi.
İlk yorum yapan siz olun