Japonya’nın yeni Başbakanı Sanae Takaichi, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yaptığı ilk zirve görüşmesinde, Çin’in Uygurlara yönelik insan hakları ihlalleri konusunda ciddi endişelerini dile getirdi.
Güney Kore’nin Gyeongju kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında, Japonya yeni Başbakanı Takaichi Sanae, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile ilk kez bir zirve gerçekleştirdi. Görüşmede Takaichi, Çin’in Uygurlara yönelik insan hakları ihlalleri başta olmak üzere bir dizi hassas konuyu gündeme getirdi.
Japonya Başbakanlık Ofisi’nin 31 Ekim 2025 tarihli resmi açıklamasına göre Takaichi, görüşmeleri “son derece kapsamlı ve anlamlı” olarak nitelendirdi. Japonya ile Çin’in “Ortak Stratejik Çıkarlar Üzerine Kurulu Karşılıklı Yarar İlişkisi” inşa etme konusunda mutabık kaldığını, ancak iki ülke arasında hâlâ “çözülememiş meseleler ve görüş ayrılıkları” bulunduğunu vurguladı.
Takaichi, Şi Cinping ile doğrudan görüştüğü konular arasında denizlerdeki gerilimler, ihracat kısıtlamaları ve tutuklu Japon vatandaşlarının durumunun da bulunduğunu belirtti. En önemlisi, Doğu Türkistan’daki insan hakları ihlallerinin de gündeme geldiğini doğruladı. Açıklamada Takaichi’nin “Güney Çin Denizi’ndeki Çin faaliyetleri, Hong Kong’daki gelişmeler ve Uygur Özerk Bölgesi’ndeki durum hakkında da ciddi endişelerimi dile getirdim,” ifadelerine yer verildi.
Takaichi daha sonra yaptığı açıklamada, Japonya’nın insan hakları konusundaki tutumunun Çin tarafına açıkça iletildiğini yineledi: “İnsan hakları meseleleri konusunda da belirttiğim gibi, Sincan Uygur Özerk Bölgesi, Hong Kong ve benzeri konularda Japonya’nın tutumunu net biçimde ortaya koydum.”
Japonya Başbakanı ayrıca Çin’i, “bölgesel ve küresel barış ile refaha katkıda bulunma sorumluluğunu yerine getirmeye” çağırdı ve “farklılıkları yönetmek için doğrudan ve açık diyalog” çağrısında bulundu.
Uzmanlara göre Takaichi’nin sözleri, Japonya’nın son yıllarda Çin’in Uygurlara yönelik baskı politikaları ve diğer insan hakları ihlalleri hakkında yaptığı en açık diplomatik açıklamalardan biri olarak değerlendiriliyor. Bu durum, Takaichi liderliğinde Tokyo’nun Pekin’e karşı daha net bir duruş sergilediğini gösteriyor.
Takaichi, Uygurların Yakın Dostu
Takaichi, uzun süredir Uygur halkının insan hakları durumuna ilişkin açık ve tutarlı bir hassasiyet sergileyen bir siyasetçi olarak tanınıyor. Başbakan olmadan önce Japonya Parlamentosunda Uygur Birliği Başkan Yardımcılığı görevini de yürütmüş, Doğu Türkistan’daki zorla çalıştırma, kitlesel tutuklama ve diğer insan hakları ihlalleri konusunda farkındalık yaratma girişimlerini aktif biçimde desteklemişti. Takaichi, Japonya’nın Çin’den gelen ekonomik veya siyasi baskılardan bağımsız olarak, insan hakları konularında ilkesel bir tutum sergilemesi gerektiğini sık sık vurguluyor.
Uygur Haber’e konuşan araştırmacı Memet Tohti Atavulla, Japonya’nın yeni Başbakanı Sanae Takaichi’nin Çin ve Uygur meselesine dair tutumunu şu sözlerle değerlendirdi: “Takaichi, Japonya siyaset sahnesinde Çin’e karşı sert tutumuyla tanınan bir lider. Onun politik çizgisi, suikasta uğrayan eski Başbakan Şinzo Abe’nin çizgisini takip ediyor. Takaichi de Abe gibi Uygurların yakın dostu ve Doğu Türkistan davasının güçlü bir destekçisi. Bu nedenle Çin tarafı onun başbakan seçilmesinden hoşnut olmadı ve kendisini tebrik etmedi.”
Atavulla, Takaichi’nin Güney Kore’deki APEC Zirvesi sırasında Şi Cinping ile yaptığı ilk görüşmede Uygur meselesini bizzat gündeme getirmesini ve bu ifadeleri Başbakanlık Ofisi’nin resmi internet sitesinde yayımlamasını cesur bir adım olarak nitelendirdi. “Takaichi, son yıllarda Uygur soykırımını bu kadar açık biçimde dile getiren en üst düzey yetkili olabilir. Uygurlar için yükselen seslerin giderek azaldığı bir dönemde bu tutum son derece önemlidir,” dedi.
— Uygur Haber
İlk yorum yapan siz olun