Çin’in Doğu Türkistan’daki baskı politikalarına ve Uygur Türklerinin hak ihlallerine dikkat çeken akademisyen İlham Tohti, 25 Ekim 2026’da 57 yaşına girdi. Ömür boyu hapis cezasına mahkûm edilen ve uzun yıllardır ailesiyle iletişimi kesilen Tohti’nin doğum günü vesilesiyle kızı Cevher İlham’ın kaleme aldığı mektup, Uluslararası Af Örgütü tarafından yayımlandı. Mektup, bir babanın ailesinden koparılmasının yanı sıra Doğu Türkistan’daki siyasi baskıların insan hayatında bıraktığı derin izleri de yeniden gündeme taşıdı.
“BÜTÜN DÜNYANIN SİZİ HATIRLAMASINI İSTİYORUM”
Cevher İlham, mektubunda 13 yıldır babasıyla birlikte doğum günü kutlayamadığını belirtti. Buna rağmen babasının sesini, öğretmeye ve insan yetiştirmeye duyduğu tutkuyu, kitaplara ve bilgiye olan sevgisini hâlâ canlı biçimde hatırladığını ifade etti. Babasının doğum gününde yalnızca ona kutlama mesajı ulaştırmayı değil, dünyanın da onu unutmamasını istediğini vurgulayan Cevher İlham, şu ifadeleri kullandı:
“Bugün yalnızca size doğum günü dileklerimi iletmek değil, bütün dünyanın sizi hatırlamasını da istiyorum. Haksız yere hapsedilen her insanın arkasında onu bekleyen, seven, özleyen ve geleceğe umut bağlayan bir aile vardır.”
“BARIŞÇIL YOLLARLA HAKLARINI SAVUNDUĞU İÇİN HAPSEDİLDİ”
Uluslararası Af Örgütü, İlham Tohti’ye yönelik muameleyi Çin yönetiminin Uygur Türkleri, Kazaklar ve diğer Türk halklarına uyguladığı baskı politikalarının bir yansıması olarak değerlendiriyor. Yıllardır babasının özgürlüğü için mücadele eden Cevher İlham, mektubunda İlham Tohti’nin Uygurların eşitlik, onur ve haklarını barışçıl yollarla savunduğu için hapsedildiğini belirtti.
Çin yönetiminin Tohti’ye yönelttiği “devleti bölme” suçlamasının onun gerçek kimliğini ve savunduğu ilkeleri değiştiremeyeceğini vurgulayan Cevher İlham, babasının düşüncelerine ve inançlarına bağlılığını koruduğunu ifade etti.
“BU GÜNÜN GELMESİ İÇİN MÜCADELE ETMEYE DEVAM EDECEĞİM”
Cevher İlham, mektubunda babasına duyduğu özlemi ve yeniden bir araya gelme umudunu da dile getirdi.
“Baba, doğum gününüzü yeniden ne zaman birlikte kutlayabileceğimizi bilmiyorum. Ancak o günün gelmesi için çalışmaya ve mücadele etmeye devam edeceğim.”
Cevher İlham, Radio Free Asia’ya yaptığı açıklamada da babasının hayatta ve sağlıklı olmasını umduğunu belirtti.
DOĞU TÜRKİSTAN’IN HAKLARINI SAVUNAN BİR AKADEMİSYEN
Uygur akademisyen İlham Tohti, Çin yönetiminin Doğu Türkistan’daki politikalarını eleştiren ve Uygurlar ile Çinliler arasında eşitlik ve diyalog çağrısı yapan çalışmalarıyla tanınıyor. 23 Eylül 2014’te ayrılıkçılık suçlamasıyla ömür boyu hapis cezasına mahkûm edildi.
Tohti’nin hapsedilmesi, uluslararası insan hakları kuruluşları ve akademik çevreler tarafından uzun yıllardır eleştiriliyor. Ailesinin kendisiyle iletişim kurmakta yaşadığı güçlükler ve sağlık durumuna ilişkin belirsizlikler de endişeleri artırıyor.
Cevher İlham’ın doğum günü mektubu, İlham Tohti’nin özgürlüğü için yürütülen mücadelenin yalnızca bir mahkûmun serbest bırakılması talebinden ibaret olmadığını bir kez daha ortaya koyuyor. Mektup aynı zamanda, Doğu Türkistan’da haklarını barışçıl yollarla savunanların ve geride bıraktıkları ailelerin yaşadığı ağır insani bedeli hatırlatıyor.
İlk yorum yapan siz olun