Çin tarafından haksız yere hapsedilen Uygur akademisyen İlham Tohti 56 yaşına giriyor. İnsan hakları savunucuları, o ve onun gibi haksız tutuklu bulunan entelektüellerin derhal serbest bırakılmasını talep ediyor.
25 Ekim’de, dünya genelindeki demokrasi savunucuları ve kuruluşlar, 2013’ten beri Çin makamları tarafından haksız yere hapsedilen önde gelen Uygur akademisyen Prof. İlham Tohti’nin 56. doğum gününü anıyor. Sakharov Ödülü sahibi ve Uygur haklarının kararlı bir savunucusu olan Tohti, Çin hükümeti tarafından dayanaksız “ayrılıkçılık” suçlamalarıyla tutuklanmış ve haksız yere hapsedilmesi dikkat çekmiştir. Tohti, on yılı aşkın süredir ailesiyle görüşememiştir.
İlham Tohti Girişimi, doğum gününü anarken Tohti ve benzer şekilde haksız yere tutuklanmış diğer Uygur entelektüellerin derhal ve koşulsuz serbest bırakılmasının aciliyetini vurguladı. Girişim ayrıca Ursula von der Leyen, Roberta Metsola ve Kaja Kallas gibi Avrupa liderlerine çağrıda bulunarak, Tohti ve diğer zulme uğramış akademisyenlerin gerekli tıbbi tedavi için bir AB ülkesine getirilmesini sağlamalarını talep etti.
Amerika Uygur Derneği de İlham Tohti’nin 56. doğum gününü anarak şunları belirtti: “İlham’ın cesareti ve vizyonu sadece Uygurları değil, özgürlük, hakikat ve insan onuru için mücadele eden herkesi ilham vermeye devam ediyor. Onun derhal serbest bırakılmasını ve Uygurlara yönelik tüm insan hakları ihlallerinin sona erdirilmesini talep ediyoruz.”
Doğum günü vesilesiyle Tohti’nin kızı Jewher Ilham duygularını paylaştı: “Bu özel günü birlikte kutlayabildiğimizden beri 12 yıl geçti. Onu tekrar görmeyi, ders verirken, arkadaşlarıyla vakit geçirirken ve doğum günlerini kutlarken görmeyi diliyorum. Tanrı’dan sağlığı, gücü ve adaletsizliğe karşı mücadeleye devam etme cesaretini diliyorum.”
Human Rights Watch’un Çin araştırmacısı Yalkun Uluyol, X’te şunları belirtti: “Bugün, sadece Pekin’e barışçıl bir eleştirmen olduğu için hapsedilen önde gelen Uygur akademisyen İlham Tohti’nin 56. doğum günü. Çin hükümeti, haksız ceza alan yüz binlerce Uygur ile birlikte onu da derhal ve koşulsuz olarak serbest bırakmalıdır.”
Nisan 2017’den bu yana, öğretmenler, akademisyenler, sanatçılar, gazeteciler ve öğrenciler de dahil olmak üzere en az 338 Uygur entelektüel, Çin’in Uygur kültürüne karşı yoğunlaştırdığı kampanya kapsamında gözaltına alınmış, hapsedilmiş veya zorla kaybedilmiştir. Bunlar arasında 21 Xinjiang Üniversitesi personeli ve çok sayıda yazar, şair, müzisyen ve medya çalışanı bulunmaktadır. Bazıları gözaltında veya serbest bırakıldıktan kısa süre sonra hayatını kaybetmiş, ancak kampların gizliliği nedeniyle kesin sayılar bilinmemektedir.
Uygur İnsan Hakları Projesi’ne göre, entelektüellere yönelik zulüm, Uygur kimliğini ve kültürünü silmeye yönelik sistematik bir girişimin parçasıdır. Xinjiang Tıp Üniversitesi’nden Halmurat Ghopur gibi önde gelen akademisyenler, uluslararası alanda tanınmış bilim insanları olmalarına rağmen “bağımsız bir ülke kurmayı planlamak” suçlamasıyla cezalandırılmıştır. Chimengul Awut gibi tanınmış şair, yazar ve medya figürleri de hedef alınmış, Çin’in kültürel baskısının boyutunu göstermiştir.
Girişim, uluslararası üniversitelere, akademisyenlere ve devletlere, kamplar kapatılana, mağdurlar tazmin edilene ve sorumlular hesap verene kadar Çin devlet kurumlarıyla iş birliğini askıya almaları çağrısında bulundu. Tutuklu Uygur akademisyenlerin eğitim, öğretim veya araştırma yaptığı ülkelerden, Çin’e diplomatik olarak yaşam kanıtı ve derhal serbest bırakılma talep etmeleri istendi.
İlham Tohti’nin haksız hapsedilmesi ve yüzlerce diğer Uygur entelektüelin tutuklanması, Uygur kültürü ve bilgisinin devam eden saldırısının altını çiziyor. Doğum günü, hem hayatını anma hem de dünya genelindeki demokrasi savunucularından acil eylem çağrısı niteliği taşıyor.
İlk yorum yapan siz olun