Çin yönetiminin Doğu Türkistan’da kurduğu toplama kamplarında milyonlarca Uygur Türkü ağır insan hakları ihlallerine maruz kalmaya devam ediyor. Kamplarda yalnızca sıradan vatandaşlar değil; akademisyenler, bilim insanları ve aydınlar da sistematik baskının hedefinde.
Bu isimlerden biri de, Uygur dili üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan dilbilimci Prof. Dr. Arslan Abdulla oldu.
UYGUR TÜRKÇESİNİ BİLİMSEL TEMELDE İNCELEYEN İSİM
Doğu Türkistan’ın Ürümçi şehrindeki üniversitede görev yapan Prof. Dr. Arslan Abdulla, Çağdaş Uygur Türkçesi üzerine hazırladığı üç ciltlik kapsamlı eseriyle tanınıyordu.
Ancak Abdulla’nın hangi gerekçeyle gözaltına alındığı açıklanmadı. Edinilen bilgilere göre 18 yıl hapis cezasına çarptırıldı ve bir toplama kampına gönderildi.
“UYGUR TÜRKÇESİ, TÜRKOLOJİ’NİN BİR PARÇASIDIR” DEMİŞTİ
Abdulla’nın kaleme aldığı “Şimdiki Zaman Uygur Dili” adlı eser, Uygur Türkçesini Türkoloji’nin ayrılmaz bir parçası olarak ele alıyordu. Çalışmasında Modern Uygur Türkçesinin yapısını, Göktürkçe, Eski Uygurca ve Hakaniye Türkçesi ile bağlarını ve Çağatay Türkçesiyle olan devamlılığını bilimsel örneklerle ortaya koymuştu.
Bu yaklaşımın, Çin yönetiminin resmi tezleriyle çeliştiği ve Abdulla’nın hedef alınmasında etkili olduğu değerlendiriliyor. Çin yönetimi Uygurları Türk kimliği içinde tanımlamayı reddediyor.
PROF. DR. ARSLAN ABDULLA KİMDİR?
1955 yılında Doğu Türkistan’ın Kumul şehrinde doğan Abdulla, eğitimini tamamladıktan sonra akademik kariyerine aynı üniversitede başladı.
- 1990–1991 yıllarında Londra Üniversitesi’nde ihtisas yaptı
- 1996–2001 arasında bölüm başkanlığı ve yöneticilik görevleri üstlendi
- 2001–2011 yılları arasında çeşitli araştırma enstitülerinin başında bulundu
Dil, edebiyat ve Orta Asya çalışmaları alanında bölgenin önde gelen akademisyenlerinden biri olarak kabul ediliyordu.
34 YILLIK AKADEMİK MİRAS
Abdulla, akademik hayatı boyunca:
- Toplum dilbilimi
- Antropolojik dilbilim
- Lehçeler ve kültürel etkileşim
- Uygur dili üslupbilimi
gibi alanlarda dersler verdi ve bu alanlarda öncü programlar oluşturdu. Ayrıca İngiltere ve Fransa’da Uygur dili ve kültürü üzerine dersler verdi.
ULUSLARARASI ÇALIŞMALAR VE ÇEVİRİLER
20’den fazla ülkede akademik çalışmalar yürüten Abdulla çok sayıda ulusal araştırma programını yönetti, Uygurca ile Çince arasında 30’dan fazla eseri çevirdi, Dil teması ve lehçeler üzerine önemli projelere imza attı ve çalışmaları çeşitli akademik ödüllerle de takdir edildi.
BİLİMSEL ÜRETİMDEN HAPİSHANEYE
Prof. Dr. Arslan Abdulla’nın hikâyesi, Doğu Türkistan’da yalnızca kimliklerin değil, bilimsel üretimin de baskı altında olduğunu gösteriyor.
Bir dilin tarihini yazan bir akademisyenin, aynı dilin konuşulduğu topraklarda susturulması, bölgedeki politikaların en çarpıcı örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor.
İlk yorum yapan siz olun