İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Çin’in baskı ağı 91 ülkeye uzandı!

Dünya Uygur Kongresi (DUK), 13 Kasım 2026 tarihinde yayımladığı haftalık bültende, Çin yönetiminin Doğu Türkistan’daki Uygur Türklerine yönelik politikalarının uluslararası boyutuna ilişkin önemli gelişmeleri bir araya getirdi. Çin’in yurt dışındaki Uygur diasporasını takip ettiği ve baskı altına aldığı iddialarından insan hakları ihlallerine, Avrupa’daki siyasi girişimlerden Uygur Türklerinin millî kimlik mücadelesine kadar birçok konu bültende yer aldı.

ÇİN’İN GÖZETİM AĞI 91 ÜLKEYE ULAŞTI

DUK’un değerlendirmesinde öne çıkan gelişmelerden biri, Safeguard Defenders tarafından 6 Kasım’da yayımlanan “A Formula for Repression: China’s Global Grid for Community Control” başlıklı rapor oldu.

Çin Komünist Partisinin açık kaynaklardaki verilerine dayanan araştırmada, Çin yönetimiyle bağlantılı yaklaşık 1.250 irtibat noktası tespit edildi. Bu noktaların en az 91 ülkede faaliyet gösterdiği belirtildi.

Rapora göre Çin yönetimiyle bağlantılı ağlar; polis, savcılık, mahkemeler ve Birleşik Cephe görevlileriyle bağlantılı yapıları diaspora dernekleri üzerinden bir araya getiriyor. Bu ağların Uygur Türkleri, insan hakları savunucuları ve diğer diaspora toplulukları hakkında bilgi toplama, baskı kurma ve yıldırma faaliyetlerinde kullanıldığı ileri sürülüyor.

Öte yandan Çin’in yurt dışındaki müdahalelerine karşı Lahey’de düzenlenen Çin Parlamentolar Arası İttifakı (IPAC) Zirvesi’ne katılan 26 ülkeden 54 parlamenter, Çin Komünist Partisinin yabancı ülkelerdeki müdahalelerine karşı altı acil önlemin hayata geçirilmesini istedi.

RAHİLE DAVUT’A CESARET ÖDÜLÜ

Haftalık bültende, Çin’de ömür boyu hapis cezasına çarptırıldığı bildirilen Uygur akademisyen Dr. Rahile Davut’un aldığı uluslararası ödül de öne çıktı.

9 Kasım’da Almanya Federal Meclisinde düzenlenen Özgürlük ve Güvenlik Kadınlar Zirvesi kapsamında, Rahile Davut’a Axel Springer Özgürlük Vakfı tarafından Cesaret Ödülü verildi.

Ödülü, Dünya Uygur Kongresi Yürütme Kurulu Başkanı Rüşen Abbas, Davut adına kabul etti. Törende akademisyenin kızı Akida Pulat’ın mektubu da okundu.

Aralık 2017’de ortadan kaybolan Rahile Davut’un, Eylül 2023’te devlet güvenliğini tehlikeye atma suçlamasıyla ömür boyu hapis cezasına çarptırıldığı ve temyiz başvurusunun reddedildiği bildirilmişti. Davut’un nerede tutulduğu ise hâlâ kamuoyu tarafından bilinmiyor.

AVRUPA PARLAMENTOSU’NDA UYGUR SOYKIRIMI GÜNDEMİ

10 Kasım’da Dünya Uygur Kongresi ile Avrupa Parlamentosu üyeleri, Brüksel’deki Avrupa Parlamentosunda Uygur Türklerine yönelik zulmün son on yılını ele alan bir toplantı düzenledi.

Toplantıya Sir Geoffrey Nice, Anti-Slavery International temsilcisi Ben Vanpeperstraete, Zhang Yabo ve Abduweli Ayup katılarak uzmanlıklarını, delilleri ve tanıklıklarını paylaştı.

Etkinliğe Avrupa Parlamentosu üyeleri Miriam Lexmann, Kathleen Van Brempt ve İlhan Kyuchyuk ev sahipliği yaptı. Milletvekili Engin Eroğlu da toplantıya katıldı.

Toplantıda Uygur Türklerine yönelik ihlaller karşısında uluslararası toplumun daha somut adımlar atması ve Çin yönetiminin hesap vermesinin sağlanması gerektiği vurgulandı.

14 YAŞINDA GÖZALTINA ALINAN UYGUR GENÇ KADIN CEZAEVİNDE ÖLDÜ

DUK’un haftalık değerlendirmesinde, İnsan Hakları İzleme Örgütünün (HRW) 11 Kasım’da yayımladığı Rahile Ömer hakkındaki habere de yer verildi.

2022 yılında sızdırılan Çin Polis Dosyaları’nda adı geçen Rahile Ömer’in, 12 yıllık hapis cezasını çektiği sırada hayatını kaybettiği bildirildi.

Çin makamlarının Ömer’i 2021 yılında, 18 yaşını doldurmasının ardından “toplumsal düzeni bozmak” suçlamasıyla mahkûm ettiği aktarıldı. Bir cezaevi görevlisinin ölüm nedenini kalp rahatsızlığı olarak açıkladığı, ancak bu iddiayı destekleyen herhangi bir tıbbi belgenin sunulmadığı belirtildi.

DUK, Uygur kadınların gözaltı ve cezaevlerinde işkence, cinsel şiddet, tecavüz ve zorla kısırlaştırma gibi ağır ihlallerle karşı karşıya kaldığına ilişkin tanıklıkları da yeniden gündeme taşıdı.

DOĞU TÜRKİSTAN MİLLÎ GÜNÜ AVRUPA’DA ANILDI

Haftalık değerlendirmede 12 Kasım Doğu Türkistan Millî Günü kapsamında dünyanın farklı ülkelerinde gerçekleştirilen anma etkinlikleri de yer aldı.

1933’te Kaşgar’da kurulan Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti ile 1944’te Gulca’da kurulan Doğu Türkistan Cumhuriyeti’nin tarihî mirasını yaşatmak amacıyla düzenlenen etkinliklerin, Uygur Türklerinin millî kimliklerini, tarihlerini ve kültürel değerlerini koruma mücadelesi açısından önem taşıdığı vurgulandı.

Berlin Özgürlük Haftası kapsamında DUK tarafından “Çin Sınırlarının Ötesinde Uygur Hakları: Etnik Birlik Yasası Gölgesinde Ulusötesi Baskı” başlıklı bir yuvarlak masa toplantısı da düzenlendi.

Dolkun İsa’nın da katıldığı toplantıda Çin’in sınır ötesindeki baskı faaliyetleri ele alındı. Programın ardından Doğu Türkistan Millî Günü anması gerçekleştirildi. Canlı performanslar ve geleneksel Uygur yemeklerinin de yer aldığı etkinliklere yaklaşık 100 kişi katıldı.

Dünya Uygur Kongresi, haftalık değerlendirmesinde uluslararası topluma Çin’in sınır ötesi baskı faaliyetlerine karşı daha güçlü mekanizmalar geliştirme, Uygur Türklerinin haklarını koruma ve insan hakları ihlallerinden sorumlu olanların hesap vermesini sağlama çağrısını yineledi.

İlk yorum yapan siz olun

Bir Yorum Yazın