Dünya Uygur Kongresi (DUK), Tayland’da göçmenlik merkezinde tutulan iki Uygur Türkünün Çin’e sınır dışı edilme tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu belirterek uluslararası topluma acil müdahale çağrısında bulundu.
29 Ekim 2026’da yayımlanan açıklamaya göre, iki Uygur Türkü 21 Ekim’de kraliyet affından yararlanarak cezaevinden çıkarıldı ancak serbest bırakılmak yerine göçmenlik merkezine nakledildi. Bu gelişme, Çin’e gönderilme ihtimalini yeniden gündeme taşıdı.
Taylandlı insan hakları kuruluşlarının 31 Ekim’de paylaştığı bilgilere göre, iki kişinin avukatlarıyla görüşmesine de izin verilmiyor. Avukatlarına Çin’e dönmek istemediklerini bildirdikleri aktarılan Uygur Türklerinin geleceğinin, 2 Kasım’da toplanması beklenen Tayland Ulusal Güvenlik Konseyinde ele alınabileceği belirtiliyor. Henüz sınır dışı kararı alındığına ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.
ÇİN’E GÖNDERİLEN 40 UYGUR TÜRKÜNDEN HABER ALINAMIYOR
Yeni sınır dışı edilme tehlikesinin arka planında, Tayland yönetiminin Şubat 2025’te Çin’e gönderdiği 40 Uygur Türkünün akıbeti bulunuyor.
Mart 2014’te Çin’deki baskılardan kaçarak Tayland’a ulaşan 300’den fazla Uygur Türkü, Malezya sınırına yakın bölgelerde gözaltına alınmıştı. Aralarında kadınların ve çocukların da bulunduğu gruptan 2015’te 100’den fazla kişi Çin’e gönderilmiş, 172 kadın ve çocuk ise Türkiye’ye gitmelerine izin verilerek ülkeden ayrılmıştı.
Tayland’da kalan Uygur Türklerinin bir bölümü yıllarca göçmenlik merkezlerinde tutuldu. Şubat 2025’te ise 40 Uygur Türkü, uluslararası toplumun itirazlarına rağmen Çin’e sınır dışı edildi.
Birleşmiş Milletler uzmanları, 27 Şubat 2026’da yayımladıkları açıklamada, Çin’e gönderilen 40 kişinin nerede tutulduğunun, sağlık durumlarının ve hayatta olup olmadıklarının bağımsız biçimde doğrulanamadığını bildirdi. Ailelerin de yakınlarından haber alamadığı vurgulandı.
Böylece Tayland’ın daha önce Çin’e gönderdiği Uygur Türklerinin akıbeti aydınlatılamazken ülkede tutulan diğer Uygurlar için benzer bir tehlike yeniden ortaya çıktı.
TAYLAND’DAKİ GÖZALTI SÜRECİNDE BEŞ UYGUR TÜRKÜ HAYATINI KAYBETTİ
Tayland’da tutulan Uygur Türklerinin yaşadığı sorunlar yeni değil. 2014’te gözaltına alınan gruptan bazı kişiler, yıllarca ağır koşullarda göçmenlik merkezlerinde tutuldu.
İnsan hakları kuruluşlarının açıklamalarına göre, gözaltındaki Uygur Türkleri avukatlara ve sivil toplum kuruluşlarına erişim konusunda engellerle karşılaştı. Yetersiz sağlık hizmetleri ve beslenme koşulları da endişe yarattı. Gruptan beş kişi gözaltında hayatını kaybetti.
Bugün sınır dışı edilme riski altındaki iki Uygur Türkü de 2014’te gözaltına alınan grupta bulunuyor. İki kişi, Ocak 2020’deki bir kaçma girişimiyle bağlantılı suçlamalar nedeniyle cezaevinde tutulmuştu. Haziran 2026’da yayımlanan kraliyet affı kararı sonrasında 21 Ekim’de göçmenlik merkezine nakledildiler.
Taylandlı insan hakları kuruluşları, naklin ardından avukatların, insan hakları örgütlerinin ve Tayland Ulusal İnsan Hakları Komisyonunun iki kişiyle görüşemediğini bildirdi. Uygur Türklerinin uluslararası korumaya erişiminin de güvence altına alınması istendi.
ÇİN’E İADE, İŞKENCE VE ZORLA KAYBEDİLME RİSKİ TAŞIYOR
Doğu Türkistan’da Uygur Türklerine yönelik baskılar nedeniyle Çin’e gönderilmekten korkan iki kişinin durumu, uluslararası hukuktaki geri göndermeme ilkesi tartışmasını da yeniden gündeme taşıdı.
Bu ilke, işkence veya diğer ağır insan hakları ihlalleriyle karşılaşma konusunda ciddi risk bulunan kişilerin söz konusu tehlikeyle karşılaşabilecekleri ülkelere gönderilmesini yasaklıyor.
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, Şubat 2025’te 40 Uygur Türkünün Çin’e gönderilmesini uluslararası insan hakları standartlarının açık ihlali olarak nitelendirmişti. BM uzmanları ise bir yıl sonra yayımladıkları açıklamada, bu kişilerin akıbetinin hâlâ bilinmemesinden duydukları endişeyi dile getirdi.
Tayland Ulusal İnsan Hakları Komisyonunun daha önceki incelemesinde de 40 kişinin Çin’e gönderilmesinin geri göndermeme ilkesi ve işkence yasağıyla bağdaşmadığı sonucuna varıldığı aktarıldı.
Taylandlı sivil toplum kuruluşları, hükümetin aynı hatayı tekrarlamaması gerektiğini belirterek iki Uygur Türkünün avukatlarıyla görüştürülmesini ve üçüncü bir ülkeye güvenli biçimde yerleştirilmeleri için girişimde bulunulmasını istedi.
DÜNYA UYGUR KONGRESİ’NDEN ACİL MÜDAHALE ÇAĞRISI
Dünya Uygur Kongresi Başkanı Turguncan Alawdun, Tayland’ın iki Uygur Türkünü Çin’e göndermemesi gerektiğini belirterek böyle bir adımın Uygurlara yönelik devam eden soykırıma ortak olma riski taşıdığı uyarısında bulundu.
DUK, Tayland hükümetine gözaltındaki iki Uygur Türkünün yanı sıra ülkede tutulan diğer Uygurların da Çin’e gönderilmemesi çağrısı yaptı. Kuruluş ayrıca Avrupa Birliği, Birleşmiş Milletler ve üçüncü ülke hükümetlerinden Tayland yönetimi üzerinde diplomatik girişimlerde bulunmalarını istedi.
Açıklamada, Tayland’da tutulan beş Uygur Türkü için üçüncü ülkelerde güvenli yerleştirme ve sığınma imkânlarının oluşturulması da talep edildi.
Önümüzdeki süreçte kritik soru, Tayland’ın iki Uygur Türkünü Çin’e gönderip göndermeyeceği. Daha önce sınır dışı edilen 40 kişinin akıbeti hâlâ bilinmezken verilecek karar, hem bu iki kişinin geleceğini hem de Tayland’ın uluslararası insan hakları yükümlülüklerine yaklaşımını yakından ilgilendiriyor.
İlk yorum yapan siz olun