Çin yönetimi, işgal altındaki Türk yurdu Doğu Türkistan’da Uygur Türkü Müslümanların dini hayatını devlet denetimine tabi tutmayı sürdürüyor. Şi Cinping döneminde kapsamı genişletilen “dinlerin Çinlileştirilmesi” politikasıyla İslam’ın, Çin Komünist Partisi’nin ideolojik çizgisine uygun biçimde yeniden şekillendirilmesi hedefleniyor.
Bu kapsamda camilerin mimarisi değiştiriliyor, dini kurumlar sıkı denetime alınıyor ve din görevlilerinden Komünist Parti’nin siyasi çizgisine bağlılık göstermeleri bekleniyor. Böylece İslam’ın bağımsız biçimde yaşanması yerine devletin izin verdiği sınırlar içerisinde sürdürülmesi amaçlanıyor.
CAMİLERDEN DİNİ EĞİTİME KADAR UZANAN BASKI
Avustralya Stratejik Politika Enstitüsünün (ASPI) 2020 yılında uydu görüntülerine dayanarak yayımladığı araştırmaya göre, Doğu Türkistan’da yaklaşık 16 bin cami 2017’den itibaren yıkıldı veya zarar gördü. Bunların yaklaşık 8 bin 500’ünün tamamen yıkıldığı tahmin ediliyor.
Baskılar yalnızca ibadethanelerle sınırlı kalmadı. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliğinin 31 Ağustos 2022 tarihli raporunda, Uygur Türklerine yönelik keyfi gözaltı, işkence ve kötü muamele iddialarına yer verildi. BM, ihlallerin insanlığa karşı suç teşkil etmiş olabileceği değerlendirmesinde bulundu.
RAMAZAN VE DİNİ EĞİTİM DE HEDEFTE
ABD Kongresi Çin Kongre-İcra Komisyonunun (CECC) Aralık 2025 tarihli raporunda, Doğu Türkistan’da Ramazan ibadetlerine yönelik baskıların sürdüğüne ilişkin bulgular aktarıldı.
Raporda, bazı Uygurların oruç tutmalarını engellemek amacıyla çalışmaya zorlandığı, Kaşgar bölgesindeki bazı yerleşimlerde ise halktan oruç tutmadıklarını kanıtlamak için yemek yerken video çekmelerinin istendiği bildirildi.
Dini eğitim de ağır cezalarla karşılaşıyor. Raporda, çocuklarına dini eğitim verdiği gerekçesiyle Seylihan Rozi’nin 17 yıl, iki oğlunun ise 7 ve 10 yıl hapis cezasına çarptırıldığı bilgisi yer aldı.
UYGUR ÇOCUKLARIN DİNİ KİMLİĞİNDEN KOPARILMASI HEDEFLENİYOR
Çin’in asimilasyon politikalarının en önemli boyutlarından biri de Uygur çocukların dini ve kültürel değerlerinden uzaklaştırılması. Devlet kontrolündeki yatılı okullar, Mandarin Çincesi merkezli eğitim ve bağımsız dini eğitime getirilen kısıtlamalar, Uygur kimliğinin yeni nesillere aktarılmasını tehdit ediyor.
Ailelerin çocuklarına dini ve kültürel değerlerini aktarmasının engellenmesi, baskı politikasının kuşaklar arası boyutunu ortaya koyuyor.
PEKİN İDDİALARI REDDEDİYOR
Çin yönetimi, Doğu Türkistan’da din özgürlüğünün güvence altında olduğunu savunarak uygulamalarını terörizm ve aşırıcılıkla mücadele gerekçesiyle açıklıyor.
Ancak BM, Human Rights Watch ve uluslararası araştırma kuruluşlarının raporları, dini ve kültürel hayata yönelik müdahalelerin sistematik boyutuna dikkat çekiyor.
Ortaya çıkan tablo, Çin’in İslam’ı resmen yasaklamak yerine devlet kontrolünde yeniden şekillendirmeye çalıştığını gösteriyor. Camilerden aile hayatına kadar uzanan bu müdahaleler, Uygur Türklerinin dini kimliğini ve kültürel varlığını hedef alan asimilasyon politikasının temel unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.



İlk yorum yapan siz olun