Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Konseyi’nin bağımsız uzmanları, Tayland’da tutulan beş Uygur Türkünün Çin’e geri gönderilmemesi için Tayland yönetimine çağrıda bulundu. BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği (OHCHR) tarafından yayımlanan açıklamada, Uygur Türklerinin Çin’e iade edilmeleri hâlinde ağır insan hakları ihlalleriyle karşılaşabilecekleri uyarısı öne çıkıyor.
2014’TEN BU YANA TAYLAND’DA TUTULUYORLAR
Tayland’daki Uygur Türklerinin dramı 2014 yılında başladı. Çin’deki baskı ve zulümden kaçarak daha güvenli bir ülkeye ulaşmaya çalışan 300’den fazla Uygur Türkü, Tayland’ın Malezya sınırına yakın bölgelerinde gözaltına alındı.
Haziran 2015’te 172 Uygur kadın ve çocuk Türkiye’ye gönderilirken, en az 109 Uygur Türkü Çin’e zorla iade edildi. Geriye kalanlar ise uzun yıllar boyunca Tayland’daki cezaevleri ve göçmen gözaltı merkezlerinde tutuldu.
27 Şubat 2025’te Tayland yönetimi, Çin’in baskıları ve uluslararası kamuoyunun itirazlarına rağmen 40 Uygur Türkünü daha zorla Çin’e gönderdi. Çin yönetimi, iade edilen bazı kişileri aileleriyle bir araya getirdiğini gösteren görüntüler yayımlasa da bağımsız gözlemcilerin bu kişilere erişmesine izin verilmedi. Aradan geçen zamana rağmen 40 Uygur Türkünün nerede tutulduğu, sağlık durumları ve hayatta olup olmadıkları bağımsız biçimde doğrulanamadı.
İKİ UYGUR TÜRKÜ CEZAEVİNDEN GÖÇMEN GÖZALTISINA NAKLEDİLDİ
Tayland’da kalan beş Uygur Türkünün geleceği de belirsizliğini koruyor. 21 Ekim 2026’da kraliyet affıyla cezaevinden çıkarılan iki Uygur Türkü, Bangkok’taki Suan Phlu Göçmen Gözaltı Merkezi’ne nakledildi.
Söz konusu iki kişinin 2014 yılında gözaltına alınan Uygur grubundan olduğu ve cezaevinde tutuldukları dönemin ardından yeniden sınır dışı edilme riskiyle karşı karşıya kaldıkları bildirildi. Diğer üç Uygur Türkü ise cezaevinde tutulmaya devam ediyor.
Reuters’ın 4 Kasım tarihli haberine göre Çin, Tayland’dan beş Uygur Türkünün iadesini talep ediyor. Tayland yönetimi ise Çin’in talebinin mahkemeler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. İnsan hakları kuruluşları, Uygur Türklerinin Çin’e gönderilmeleri hâlinde işkence ve diğer ağır insan hakları ihlallerine maruz kalabilecekleri uyarısında bulunuyor.
GERİ GÖNDERİLMEME İLKESİ HATIRLATILDI
BM uzmanlarının uyarısının temelinde uluslararası hukukun geri göndermeme ilkesi (non-refoulement) bulunuyor. Bu ilke, bir kişinin işkence veya ciddi insan hakları ihlalleriyle karşılaşma riski bulunan bir ülkeye gönderilmesini yasaklıyor.
İşkenceye Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’ne taraf olan Tayland’ın, bu yükümlülüğe uygun hareket etmesi gerekiyor. Çin yönetiminin diplomatik güvenceleri de işkence riski bulunan bir ülkeye zorla geri göndermeyi hukuka uygun hâle getirmiyor.
Nitekim BM uzmanları, 2025 yılında Çin’e gönderilen 40 Uygur Türkünün akıbetine ilişkin endişelerini daha önce de dile getirmişti. Uzmanlar, ailelerin yakınlarından haber alamadığını, tutuklu bulundukları yerlerin ve sağlık durumlarının doğrulanamadığını vurgulamıştı.
TÜRKİYE DE BM’DE TAYLAND’A ÇAĞRI YAPAN ÜLKELER ARASINDA
Tayland’ın insan hakları sicili, 9 Kasım 2026’da BM İnsan Hakları Konseyi’nde gerçekleştirilen Evrensel Periyodik İnceleme (UPR) oturumunda da gündeme geldi.
Aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 21 ülke, Tayland’a geri göndermeme ilkesi ve sınır dışı işlemlerinde insan hakları güvencelerinin korunması konusunda tavsiyelerde bulundu. Hollanda, 2025 yılında Çin’e gönderilen 40 Uygur Türkünün durumunu doğrudan gündeme taşırken Türkiye, Brezilya, Ekvador, Güney Kore, Togo, Birleşik Krallık ve Zambiya da geri gönderme riski altındaki kişilerin korunmasına yönelik tavsiyelerde bulunan ülkeler arasında yer aldı.
Uygur insan hakları kuruluşları, Tayland yönetimine beş Uygur Türkünün Çin’e gönderilmesini engelleme, avukatlarının ve BM Mülteciler Yüksek Komiserliği’nin (UNHCR) kendilerine erişimini sağlama ve güvenli bir üçüncü ülkeye yerleştirilmeleri için gerekli adımları atma çağrısında bulunuyor.
Tayland’daki Uygur Türklerinin geleceği, Çin’in sınır ötesine uzanan baskı politikaları ve uluslararası toplumun insan hakları yükümlülüklerini ne ölçüde savunacağı açısından yakından takip ediliyor.
İlk yorum yapan siz olun