BM’den Çin’in “Etnik birlik” yasasına sert uyarı

Birleşmiş Milletler (BM) insan hakları uzmanları, Çin’in yeni “Etnik Birlik ve İlerlemeyi Teşvik Etme Kanunu”nun zorla asimilasyonu kalıcı hale getirme riski taşıdığı uyarısında bulundu. Uzmanlar, yasanın başta Uygurlar, Tibetliler ve Moğollar olmak üzere birçok etnik grubun temel haklarını tehdit ettiğini belirtti.

YASA 1 TEMMUZ’DA YÜRÜRLÜĞE GİRİYOR

Çin’de 12 Mart 2026’da Ulusal Halk Kongresi tarafından kabul edilen yasanın 1 Temmuz’da yürürlüğe girmesi planlanıyor. BM uzmanları, 16 Nisan’da Çin hükümetine gönderdikleri mektupta, düzenlemenin uluslararası sözleşmelerle çelişebileceğini vurguladı.

TEK TİP KİMLİK HEDEFİ

Uzmanlara göre yasa, Xi Jinping döneminde hız kazanan “tek ve homojen Çin kimliği” politikasını yasal zemine taşıyor. Daha önce bölgesel düzeyde uygulanan asimilasyon politikalarının artık ulusal ölçekte zorunlu hale gelebileceği ifade ediliyor.

DİL, KÜLTÜR VE DİN ÜZERİNDE BASKI ENDİŞESİ

BM uzmanları, yasanın eğitimde Mandarin Çincesi’ni zorunlu kılarak azınlık dillerini geri plana iteceğini belirtiyor. Ayrıca dini grupların “Çinleştirme” politikalarına uymaya zorlanmasının, inanç özgürlüğünü sınırlayabileceği uyarısı yapılıyor.

SINIR ÖTESİ BASKI VE SOSYAL KONTROL RİSKİ

Yasanın bazı maddeleri, Çin dışındaki kişi ve kurumların da “etnik birliği zedelemek” suçlamasıyla hedef alınmasına imkan tanıyor. Uzmanlar, bu durumun uluslararası baskıyı artırabileceğine dikkat çekiyor.

Ayrıca ailelere ve bireylere getirilen “devlete bağlılık eğitimi” yükümlülükleri ile ihbar mekanizmalarının, toplum içinde sıkı bir denetim sistemi oluşturabileceği ifade ediliyor.

AVRUPA PARLAMENTOSU GÜNDEMİNDE

Yasa, Avrupa Parlamentosu’nda da tartışma konusu oldu. 29 Nisan’da yapılan oturumun ardından, milletvekillerinin 30 Nisan’da konuya ilişkin bir karar tasarısını oylaması bekleniyor.

HAK ÖRGÜTLERİNDEN TEPKİ

Uygur ve Tibet örgütleri, düzenlemenin sahada uzun süredir uygulanan baskı politikalarını resmileştirdiğini savunuyor. İnsan hakları savunucuları ise yasanın, kültürel kimliklerin korunması yerine sistematik şekilde dönüştürülmesini hedeflediğini belirtiyor.