BM uzmanı Çin’i tutuklu aktivistlerin haklarına saygı göstermeye çağırdı

BM uzmanı, işkence iddiaları ve tıbbi bakım yetersizliğine dikkat çekerek, aralarında İlham Tohti’nin de bulunduğu tutuklu aktivistlerin haklarının korunması için Çin’e çağrıda bulundu.

11 Ağustos 2025’te Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Ofisi, “BM Özel Raportörü: Çin, tutuklu insan hakları savunucularının haklarına saygı göstermelidir” başlıklı bir rapor yayımladı. Raporda, insan hakları savunucuları konusundaki çalışmalardan sorumlu BM Özel Raportörü Mary Lawlor, Çin’in bu kişilerin haklarını güvence altına alması gerektiğini vurguladı. Lawlor, tutukluların işkence veya kötü muameleye maruz bırakılmaması gerektiğini belirterek, işkence, tıbbi bakımın engellenmesi ve aile ile avukat ziyaretlerine getirilen kısıtlamalarla ilgili sürekli dile getirilen iddialardan duyduğu derin endişeyi ifade etti.

Lawlor, Çin hükümetine, gözaltındaki kişilere aileleri ve avukatlarıyla görüşme hakkı tanıması, yeterli tıbbi bakım sağlaması, yalnızca resmi olarak tanınan gözaltı merkezlerinde tutulmalarını garanti etmesi ve bu kişilerin akıbetleri ile nerede bulunduklarına ilişkin bilgilerin meşru ilgisi olan kişilere sunulması çağrısında bulundu. Ayrıca, Çinli yetkililerin tekrarlanan bilgi taleplerine ayrıntılı yanıt vermediğini, yalnızca genel nitelikte cevaplarla yetindiklerini kaydetti.

Şubat 2025’te Lawlor, 10 yıl veya daha uzun hapis cezalarına çarptırılan yedi insan hakları savunucusunun — Ding Jiaxi, Huang Qi, Huang Yunmin, İlham Tohti, Qin Yongmin, Zhang Haitao ve Zhao Haitong — sağlık durumları, gördükleri muamele ve aileleri ile avukatlarına erişimleri konusunda ayrıntılı bilgi talep etti. Ancak bu kişilerden yalnızca ikisi hakkında net bilgiler verilirken, diğerleri için yalnızca genel açıklamalar yapıldı ya da hiç bilgi verilmedi.

Lawlor ayrıca, 2017’den bu yana kayıp olan tanınmış insan hakları avukatı Gao Zhisheng’in nerede olduğuna dair bilgi talebinde bulundu. Çin makamları, Gao’nun 2014’te serbest bırakıldığını ve “zorla kaybedilme” durumunun söz konusu olmadığını ileri sürse de, yürütülen soruşturmalar hakkında herhangi bir güncelleme paylaşmadı. Gao’nun ABD’de yaşayan eşi Geng He, 8 Temmuz 2025’te Washington D.C.’de düzenlenen bir etkinlikte eşinin bulunması için uluslararası kamuoyuna yeniden çağrıda bulundu.

Özel Raportör, Çinli yetkililere Gao Zhisheng’in akıbeti ve nerede bulunduğu konusuna açıklık getirmeleri yönündeki çağrısını yineledi. Ayrıca, tüm tutuklu insan hakları savunucularına uygun tıbbi bakım sağlanması, düzenli aile ve avukat görüşmelerine izin verilmesi ve yalnızca resmi olarak tanınan gözaltı merkezlerinde tutulmaları gerektiğinin altını çizdi.

Uygur Haber kaynağını belirtmeyi unutmayınız!