BM kürsüsünde Uygur gerilimi: Çin Dolgun İsa’yı hedef aldı

Geçen hafta, Dünya Uygur Kongresi eski Başkanı ve Uygur Demokrasi ve İnsan Hakları Merkezi Başkanı Dolgun İsa, Birleşmiş Milletler Yerli Halklar Konferansı’na katılarak Uygur halkı adına dikkat çeken bir konuşma yaptı.

İsa, konuşmasında Doğu Türkistan’da Uygurların maruz kaldığı sistematik baskıları ayrıntılarıyla dile getirdi. Toplama kampları, zorla çalıştırma, doğum kontrolü uygulamaları ve ailelerin parçalanması gibi politikaların hem fiziksel hem de ruhsal yıkıma yol açtığını vurguladı. Özellikle organ kaçakçılığı iddialarına dikkat çeken İsa, bu durumun Uygur halkının geleceğini tehdit ettiğini belirtti.

Uluslararası topluma çağrıda bulunan İsa, Çin’in sorumlu tutulması, bölgede bağımsız soruşturma yürütülmesi ve Uygurların karar alma mekanizmalarında gerçek anlamda temsil edilmesi gerektiğini ifade etti.

İSA’YA “TERÖRİST” SUÇLAMASI

İsa’nın konuşmasının ardından söz alan Çin temsilcisi, Dolgun İsa’yı hedef alarak sert açıklamalarda bulundu. Çinli yetkili, İsa’nın Çin hükümeti tarafından “terörist” olarak tanımlandığını öne sürerek konferans organizatörlerinden kimliğinin incelenmesini ve salona girişinin engellenmesini talep etti.

Çin’in, Uygur temsilcilerin Birleşmiş Milletler platformlarında yer almasını engellemek amacıyla uzun süredir diplomatik baskı ve veto mekanizmalarını kullandığı biliniyor. Bu toplantıya ise Dolgun İsa, Hollanda merkezli Küresel İnsan Hakları Savunucuları (GHRD) üyesi sıfatıyla katıldı.

Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan İsa, Çin’in engelleme girişimlerinin yeni olmadığını belirterek, Uygur meselesini uluslararası platformlarda gündeme getirmeye devam edeceğini söyledi.

LABUBU BEBEKLERİNDE “ZORLA ÇALIŞTIRMA” İDDİASI

Öte yandan, Uygur meselesi yalnızca siyasi arenada değil, küresel ticarette de yankı bulmaya devam ediyor.

The New York Times tarafından yayımlanan özel bir araştırma, dünya genelinde popüler hale gelen Labubu bebeklerinin üretiminde Doğu Türkistan’da yetiştirilen pamuk kullanıldığını ortaya koydu.

Araştırmaya göre test edilen 20 bebekten 16’sında, zorla çalıştırmayla ilişkilendirilen “Sincan pamuğu” tespit edildi. Bu durum, ürünleri üreten Pop Mart için özellikle ABD pazarında ciddi risk oluşturuyor.

ABD’DE YASAK ÇAĞRILARI YÜKSELİYOR

Uygur Eylem Grubu’nun girişimleriyle gündeme gelen konu sonrası, ABD’de birçok milletvekili harekete geçti. Yetkililer, ilgili ürünlerin ithalatının durdurulması için Gümrük Servisi’ne çağrıda bulundu.

Uygur Hareketi Başkanı Rushan Abbas ise söz konusu bebeklerin zorla çalıştırma yoluyla üretildiğini belirterek ABD’de tamamen yasaklanması gerektiğini ifade etti.

ABD’de yürürlükte olan Uygur Zorla Çalıştırmayı Önleme Yasası kapsamında, bu tür ürünlerin ithalatı zaten ciddi yaptırımlara tabi bulunuyor.

ŞİRKETTEN GERİ ADIM SİNYALİ

Gelişmelerin ardından Pop Mart cephesinden de açıklama geldi. Şirket yönetimi, tedarik zincirini gözden geçireceklerini ve özellikle ABD pazarı için pamuk kullanımına ilişkin yeni planlar geliştireceklerini duyurdu.

ABD hükümeti ise konuyla ilgili inceleme başlattı. Soruşturma sonucunda zorla çalıştırma bağlantısı kesinleşirse, şirketin ürünlerinin kara listeye alınması ve ABD pazarından tamamen çıkarılması gündeme gelebilir.