Doğu Türkistan Cumhuriyeti’nin liderlerinden Alihan Töre Sağuni’nin Türkistan Kaygısı adlı eseri, Fransız şarkiyatçı ve tarihçi Prof. Dr. Stéphane A. Dudoignon tarafından Fransızcaya çevrilerek yayımlandı. Amer Turkestan (Türkistan Kaygısı) adıyla okurlara sunulan kitap, Doğu Türkistan ve Orta Asya tarihinin Avrupa’da daha geniş çevrelerce tanınması açısından önem taşıyor.
Özbek din âlimi, tarihçi ve siyaset adamı Sağuni’nin kaleme aldığı eser, Türkistan halklarının özgürlük ve bağımsızlık mücadelesini kişisel tanıklıklar üzerinden ele alıyor. Kitapta Sovyetler Birliği’nin ve dönemin Çin yönetiminin bölgedeki politikaları, siyasi baskılar ve Türkistan halklarının karşı karşıya kaldığı tarihî gelişmeler anlatılıyor.
Eserin Fransızcaya kazandırılması, Doğu Türkistan’ın yakın tarihine ilişkin tanıklıkların farklı dillere aktarılması ve uluslararası akademik çevrelerde tartışılması bakımından da dikkat çekiyor.
DOĞU TÜRKİSTAN CUMHURİYETİ’NİN LİDERLERİNDENDİ
1885 yılında, günümüzde Kırgızistan sınırları içerisinde bulunan Tokmok’ta dünyaya gelen Alihan Töre Sağuni, dinî ve ilmî kişiliğinin yanı sıra Türkistan’ın siyasi tarihinde üstlendiği rolle de tanınıyor.
Sağuni, 1944 yılında Gulca’da kurulan Doğu Türkistan Cumhuriyeti’nin yönetiminde yer aldı ve cumhuriyetin devlet başkanlığını üstlendi. 1944-1946 yılları arasındaki bağımsızlık hareketinin önde gelen isimlerinden biri olarak bölgenin siyasi geleceğini şekillendiren gelişmelerde önemli rol oynadı.
1946 yılında Sovyetler Birliği tarafından Doğu Türkistan’dan götürülen Sağuni, hayatının geri kalanını Özbekistan’ın başkenti Taşkent’te geçirdi. 1976 yılında hayatını kaybeden Sağuni, geride Türkistan’ın tarihi, kültürü ve bağımsızlık mücadelesine ilişkin önemli eserler bıraktı.
FRANSIZCA BASKIYA 400 SAYFAYI AŞAN AÇIKLAMALAR EKLENDİ
Eserin Fransızca çevirisi, Fransa Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi (CNRS) bünyesinde çalışan Orta Asya tarihçisi ve şarkiyatçı Prof. Dr. Stéphane A. Dudoignon tarafından 2024-2026 yılları arasında hazırlandı. Çeviri sürecinde Sağuni’nin oğlu Kutlukhan Sağuni ile de iş birliği yapıldı.
Yayıma ilişkin Özbekçe açıklamada, Fransızca baskıya Avrupalı okurların tarihî ve siyasi bağlamı daha iyi anlayabilmesi amacıyla 400 sayfayı aşan açıklama ve değerlendirmelerin eklendiği belirtildi.
Bu kapsamlı çalışma, yalnızca bir hatıratın başka bir dile çevrilmesinden ibaret değil. Eserin tarihî arka planını açıklayan notlar, Sağuni’nin tanıklıklarının Avrupa’daki okurlar tarafından daha geniş bir bağlamda değerlendirilmesine imkân sağlıyor.
İNGİLİZCE ÇEVİRİSİ DE PLANLANIYOR
Özbekçe açıklamada, kitabın Paris’teki kitap fuarında tanıtıldığı ve Fransızca baskısının Avrupa genelinde yaygınlaştırılmasının hedeflendiği aktarıldı.
Sağuni’nin oğlu Kutlukhan Sağuni’nin açıklamasına göre, Fransızca baskının ardından eserin İngilizceye çevrilerek yayımlanması da planlanıyor. Bu adımın hayata geçirilmesi hâlinde, eser daha geniş bir uluslararası okur kitlesine ulaşabilecek.
Türkistan Kaygısı’nın Fransızca yayımlanması, Doğu Türkistan’ın bağımsızlık mücadelesini ve Türkistan halklarının yakın tarihini anlatan kaynakların uluslararası alanda dolaşıma girmesi açısından önemli bir gelişme. Eser, bölgenin geçmişine ilişkin tanıklıkların korunması ve sonraki kuşaklara aktarılması bakımından da tarihî değer taşıyor.
İlk yorum yapan siz olun