İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

ABD’li 20 vekil Çin’den, İlham Tohti’nin özgürlüğünü talep etti!

İlham Tohti İnisiyatifi Başkanı Enver Can’ın ABD Kongresi’ne yaptığı çağrının ardından, 20 Cumhuriyetçi Kongre üyesi ABD Başkanı Donald Trump’tan, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile görüşmesinde Uygur akademisyen İlham Tohti’nin serbest bırakılmasını gündeme getirmesini istedi. İnisiyatif, gelişmeyi memnuniyetle karşıladı.

ABD Temsilciler Meclisinin 20 Cumhuriyetçi üyesi, 19 Kasım’da Çin’in Shenzhen kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasında gerçekleştirilen görüşme öncesinde önemli bir çağrıda bulundu. Kongre üyeleri, Trump’tan Çin’de haksız yere tutulan siyasi mahkûmların durumunu Şi Cinping ile görüşmesinde gündeme getirmesini ve aralarında Uygur akademisyen Prof. Dr. İlham Tohti’nin de bulunduğu mahkûmların serbest bırakılmasını istemesini talep etti.

İlham Tohti İnisiyatifi (İTİ), 20 Cumhuriyetçi vekilin çağrısını memnuniyetle karşıladığını duyurdu. İnisiyatif, açıklamasında Trump’ın Çin lideriyle görüşmesinde İlham Tohti’nin özgürlüğü meselesinin gündeme taşınması yönündeki çağrının önemine dikkat çekti.

ENVER CAN’IN ÇAĞRISININ ARDINDAN ÖNEMLİ GELİŞME

Bu gelişme, İlham Tohti İnisiyatifi Başkanı Enver Can’ın ABD Kongresi nezdinde yürüttüğü girişimlerin ardından geldi.

Enver Can, 10 Kasım 2026’da ABD Temsilciler Meclisi Çin Komünist Partisi Özel Komitesi Başkanı John Moolenaar’a gönderdiği mektupta, Çin hapishanelerinde müebbet hapis cezasıyla tutulan İlham Tohti’nin uluslararası siyasi mahkûmların özgürlüğü gündeminde özellikle anılması gerektiğini belirtmişti.

Can, Moolenaar’ın 30 Ekim Uluslararası Siyasi Mahkûmlar Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada Hong Konglu aktivistler, dinî özgürlük savunucuları ve Uygur Türkü Gulşen Abbas gibi isimleri anmasına rağmen İlham Tohti’nin adını zikretmemesine dikkat çekmişti.

Uygur akademisyenin de siyasi mahkûmların özgürlüğü çağrısında mutlaka yer alması gerektiğini vurgulayan Can’ın bu girişiminin ardından, 20 Cumhuriyetçi vekilin ortak çağrısında İlham Tohti’nin isminin açıkça yer alması dikkat çekti.

20 CUMHURİYETÇİ VEKİLİN ORTAK ÇAĞRISI

18 Kasım’da yapılan çağrıya Temsilciler Meclisi Çin Komünist Partisi Özel Komitesi Başkanı John Moolenaar, Temsilciler Meclisi Değerler Eylem Ekibi Başkanı Robert Aderholt ve Kongre-Yürütme Çin Komisyonu Eş Başkanı Chris Smith öncülük etti. Bu üç ismin yanı sıra 17 Cumhuriyetçi vekil de çağrıya imza attı.

Kongre üyeleri, Çin’de tutulan ABD vatandaşları Youlin Chen ve Min Zin’in yanı sıra Hong Konglu medya patronu Jimmy Lai ve Uygur akademisyen İlham Tohti’nin de derhâl serbest bırakılmasını istedi.

Vekiller, açıklamalarında din, ifade ve örgütlenme özgürlüklerinin herkesin temel hakları olduğunu vurgulayarak Çin Komünist Partisi yönetiminin bu özgürlükleri ihlal ettiğine dikkat çekti.

Açıklamada, Pekin Zion Kilisesi papazı Ezra Jin’in Temmuz 2026’da serbest bırakılması da diplomatik girişimlerin sonuç verebileceğinin örneği olarak gösterildi.

İLHAM TOHTİ’NİN MÜEBBET HAPİS CEZASI VURGULANDI

Kongre üyelerinin çağrısına eşlik eden görselde de İlham Tohti’nin durumu özel olarak hatırlatıldı. Görselde, Ekim 2025’teki baskında gözaltına alınan Pekin Zion Kilisesi üyelerinin hâlâ tutuklu bulunduğu belirtilirken, İlham Tohti’nin 2014’te tutuklanarak müebbet hapse mahkûm edildiği ve 2019 yılında Avrupa Parlamentosu tarafından Sakharov Düşünce Özgürlüğü Ödülü’ne layık görüldüğü vurgulandı.

Uygur akademisyen, Uygur Türkleri ile Han Çinlileri arasında diyalog ve etnik uyumu savunan çalışmaları nedeniyle uluslararası alanda tanınmış, barışçıl çözüm önerilerine rağmen Çin yönetimi tarafından ayrılıkçılıkla suçlanarak müebbet hapis cezasına çarptırılmıştı.

Şİ CİNPİNG İLE GÖRÜŞMENİN SONUÇ BİLDİRGESİNDE YER ALMADI

Trump ile Şi Cinping, 19 Kasım’da Shenzhen’de bir araya geldi. Ancak görüşme sonrasında yayımlanan kamuya açık ortak açıklamada siyasi mahkûmların serbest bırakılmasına ilişkin bir ifadeye yer verilmedi. Trump’ın görüşmede İlham Tohti’nin dosyasını gündeme getirip getirmediği konusunda da şu ana kadar kamuoyuna açıklanmış bir doğrulama bulunmuyor.

Buna rağmen 20 Cumhuriyetçi Kongre üyesinin İlham Tohti’yi doğrudan isim vererek Çin’de serbest bırakılması gereken siyasi mahkûmlar arasında göstermesi, Uygur akademisyenin uluslararası siyasi gündemde tutulması açısından önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

İlk yorum yapan siz olun

Bir Yorum Yazın