Pakistan’ın, Çin’in Uygurlara yönelik uygulamalarına ilişkin tutumu yeniden tartışma konusu oldu. Eurasia Review’de yayımlanan bir değerlendirme yazısı, İslamabad’ın uluslararası kamuoyu önünde “sessiz” kalmakla yetinmeyip, bazı adımlarla Pekin’in çizgisine yaklaştığını öne sürüyor.
Haberde, Pakistan’ın dönemin Din İşleri Bakanı Noorul Haq Qadri’nin Eylül 2018’de Çin’in İslamabad Büyükelçisi Yao Jing ile yaptığı görüşmenin ardından, Pekin’den Doğu Türkistan’daki kısıtlamaları gevşetmesinin istendiğine dair basında haberler çıktığı hatırlatılıyor. Buna karşın Qadri’nin daha sonra bazı açıklamalarında bu konunun hiç gündeme gelmediğini savunduğu ve görüşmeyi “din âlimleri değişim programı” çerçevesinde tanımladığı aktarılıyor.
Metinde ayrıca, Pakistan’ın eski Başbakanı İmran Han’ın Uygur meselesine yönelik açıklamaları da eleştirilerin odağına yerleştiriliyor. Han’ın 2019’daki bir röportajında konuya dair bilgi eksikliği olduğunu ima ettiği, 2021’de ise Çin’le yakın ilişkiler nedeniyle Pekin’in tezlerini benimsediklerini söylediği belirtiliyor.
Öte yandan, Uyghur Human Rights Project (UHRP) ile Oxus Society for Central Asian Affairs tarafından yayımlanan “Nets Cast from the Earth to the Sky” başlıklı rapora atıfla, Çin’in Pakistan ve Afganistan’daki Uygurlara yönelik sınır aşan baskı faaliyetlerinin 1990’ların sonlarından itibaren arttığı iddia ediliyor. Raporda, bazı vakalarda Pakistan makamlarının gözaltı, tutuklama ve sınır dışı etme gibi süreçlerde Çin güvenlik birimleriyle eşgüdüm içinde hareket ettiği öne sürülüyor.
Yazıda, Pakistan’ın uluslararası platformlarda Çin’i eleştirmekten kaçınmasının ardında ekonomik ve siyasi gerekçeler bulunduğu; özellikle Çin yatırımlarının ve iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın bu tutumu pekiştirdiği görüşü işleniyor. Ayrıca Pakistan’ın İslamofobiyle mücadele günü gibi girişimlerde ön alırken, Uygurlar konusunda sessiz kalmasının kamuoyunda “çelişki” eleştirilerine yol açtığı vurgulanıyor.
Son bölümde ise, Pakistan medyasında daha önce Uygur meselesine dair haberlerin ve özellikle Çin’de tutuklu olduğu öne sürülen Pakistan vatandaşı Uygur gelinler konusunun gündem olduğu hatırlatılıyor. Ülkede insan hakları konusunda seçici bir dil kullanıldığına yönelik eleştiriler aktarılırken, devletin üst kademesine “Uygurlar konusunda neden aynı hassasiyet gösterilmiyor?” sorusu yöneltiliyor.
Katnak: Eurasia Review
İlk yorum yapan siz olun