Çin’de 2016’dan bu yana tutuklu bulunan Uygur yazar ve edebiyat eleştirmeni Yalkun Rozi, Arjantin merkezli Centro para la Apertura y el Desarrollo de América Latina (CADAL) tarafından verilen 2026 Graciela Fernández Meijide İnsan Hakları Ödülü’ne layık görüldü.
Çin’de 2016 yılından bu yana tutuklu bulunan Uygur edebiyat eleştirmeni ve yazar Yalkun Rozi, Latin Amerika merkezli düşünce kuruluşu Centro para la Apertura y el Desarrollo de América Latina (CADAL) tarafından verilen 2026 Graciela Fernández Meijide İnsan Hakları Savunuculuğu Ödülü’ne layık görüldü.
Otoriter rejimlerde ve sivil özgürlüklerin kısıtlı olduğu ülkelerde insan haklarını savunan kişi ve kurumları onurlandıran ödül, bu yıl küresel kapsamda Ekvator Ginesi, Çin ve Kuzey Kore’den isimlere verildi. Çin’den ödül alan isim ise yaklaşık 10 yıldır cezaevinde bulunan Uygur aydın Yalkun Rozi oldu.
Ödül töreninin, Ağustos ayında “Totalitarizm Kurbanlarını Anma Günü” kapsamında düzenlenecek özel bir konferansta gerçekleştirileceği açıklandı.
EDEBİYAT VE EĞİTİM HAYATINA ADANMIŞ BİR İSİM
Yalkun Rozi, Uygur kimliği, İslam düşüncesi ve modern eğitim üzerine çalışmalarıyla tanınan bir edebiyat eleştirmeni, yazar ve yayıncıdır. Atuş’un Ağu kasabasında doğan Rozi, 1987 yılında Sincan Üniversitesi Edebiyat Bölümü’nden mezun oldu. Kariyerine gazeteci olarak başladı, ardından uzun yıllar Xinjiang Education Press’te editörlük yaptı.
1991 ile 2015 yılları arasında eğitim alanında aktif görev alan Rozi, özellikle Uygur edebiyatı ders kitaplarının hazırlanmasında kilit rol üstlendi. İlkokuldan liseye kadar 90’dan fazla ders kitabı ve yardımcı materyalin editörlüğünü yaptı. Bu çalışmalar, Uygur dili ve kültürünün yeni nesillere aktarılmasında önemli bir yer tuttu.
CEZA SÜRECİ VE SUÇLAMALAR
Rozi, Ekim 2016’da hazırladığı ders kitaplarında “ideolojik sorunlar” bulunduğu gerekçesiyle soruşturmaya alındı. 3 Ocak 2018’de Urumçi’de görülen davada “devlet iktidarını yıkmaya teşvik” suçlamasıyla 15 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Uluslararası insan hakları örgütleri, söz konusu davanın ifade özgürlüğü ve kültürel haklar bağlamında değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor.
CEDETÇİLİK ÜZERİNE ÇALIŞMALARIYLA TANINIYORDU
Rozi, aynı zamanda Türkistan’daki reform hareketi olan Cedidçilik üzerine yaptığı araştırmalarla biliniyor. 20. yüzyıl başlarında Müslüman entelektüeller arasında ortaya çıkan bu modernleşme hareketini detaylı biçimde inceleyen Rozi, Musabayev Kardeşler, Abdulkadir Damolla ve Mehsut Muhiti gibi isimler üzerine çalışmalar kaleme aldı.
Edebiyat seminerleri, üniversite konferansları ve medya programlarında yüzlerce konuşma yapan Rozi’nin dersleri; eğitim reformu, edebiyat eleştirisi, sosyal ahlak ve aile eğitimi gibi başlıkları kapsıyordu.
ULUSLARARASI DAYANIŞMA MESAJI
CADAL tarafından verilen bu ödül, yalnızca bireysel bir onurlandırma değil; aynı zamanda kültürel haklar ve ifade özgürlüğü konularında küresel bir dayanışma mesajı olarak değerlendiriliyor.
Yaklaşık 10 yıldır cezaevinde bulunan Yalkun Rozi’nin ödüle layık görülmesi, insan hakları savunucuları tarafından “sessizliğe karşı sembolik bir ses” olarak
İlk yorum yapan siz olun