Mehmet Emin Buğra vefatının 60. yılında anıldı

Doğu Türkistan davasının öncü isimlerinden Mehmet Emin Buğra, vefatının 60. yılında anıldı. İstanbul’da düzenlenen “Uluslararası Mehmet Emin Buğra Sempozyumu”nda, onun Doğu Türkistan mücadelesindeki rolü, düşünce dünyası ve manevi mirası ele alındı.

Doğu Türkistan bağımsızlık mücadelesinin sembol isimlerinden; devlet adamı, âlim, şair ve mütefekkir Mehmet Emin Buğra, vefatının 60. yılında İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesinin ev sahipliği yaptığı uluslararası bir sempozyumla anıldı. İZÜ İpekyolu Medeniyetleri Uygulama ve Araştırma Merkezinin Yunus Emre Enstitüsü, Farabi Eğitim ve Kültür Derneği, Buğra Akademi, Doğu Türkistan Ulemaları Derneği, Dijital Hafıza Derneği ve Taklamakan Neşriyat iş birliğiyle düzenlediği “Uluslararası Mehmet Emin Buğra Sempozyumu”; Abdullah Tivnikli Konferans Salonunda gerçekleştirildi. Sempozyuma İstanbul Vali Yardımcısı Yücel Gemici, İZÜ Rektörü Prof. Dr. Ahmet Cevat Acar, Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Nihat Erdoğmuş, sivil toplum kuruluşlarının başkanları ve temsilcileri, akademisyenler, öğrenciler ve Doğu Türkistan davasına gönül vermiş pek çok kişi katıldı.

ACAR: TÜRK DÜNYASI ROTASINI ŞAŞIRDI

Sempozyumun açılışında konuşan İZÜ Rektörü Prof. Dr. Ahmet Cevat Acar, Osmanlı İmparatorluğunun dağılması ve hilafetin ilgasının ardından Türk dünyasının adeta rotasını şaşırdığını söyledi. 1933 yılında kurulan Doğu Türkistan İslam Cumhuriyetinin kurucusu ve ilk Cumhurbaşkanı olan Mehmet Emin Buğra’nın örnek bir mücadele verdiğini dile getiren Acar, şöyle dedi: “Bir medeniyet kendi kavramlarını kaybederse düşüncesi de yön değiştirir. Çok geniş bir coğrafyaya yayılan Türk dünyasının yaşadığı durum da budur. Kendi değerlerimizi ve kavramlarımızı yeniden keşfetmek ve farklılıklarımızı zenginlik olarak kabul ederek birliğimizi artırmak zorundayız. Bunu başarabilirsek Doğu Türkistan’ın en kısa zamanda hürriyetine kavuşacağına inanıyorum.”

BOLAT: TÜRK DÜNYASINDA GÜZEL GELİŞMELER OLUYOR

İZÜ İpekyolu Medeniyetleri Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Dr. Mehmet Ali Bolat da İZÜ’nün bu anlamlı sempozyuma ev sahipliği yapmasından duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Bolat, “Türk dünyasında son yıllarda olumlu gelişmeler yaşanıyor. 2021 yılında Türk Devletleri Teşkilatı kuruldu. Atılan bu adımların Doğu Türkistan için de hayırlara vesile olmasını diliyorum.” dedi.

ALİYA’YA BENZEYEN BİR DEVLET ADAMI

Şair, gazi, mücahit ve Doğu Türkistan milletinin reisi Mehmet Emin Buğra’nın entelektüel bir lider olması bakımından Aliya İzzetbegoviç’e benzetilebileceğini belirten Farabi Eğitim ve Kültür Derneği Başkanı Abdullah Karakaş, kurdukları dernek aracılığıyla hocalarından devraldıkları Doğu Türkistan davası adına uluslararası mecralarda faaliyet gösterdiklerini kaydetti. Karakaş, “Hocalarımızın, ‘Yurt dışına çıkan talebelerimizden hiç olmazsa birkaçı ihtiyaç duyduğumuz materyaller üzerinde çalışsın.’ tavsiyesini yerine getirmeye çalışıyoruz. Çalışmalarımızı şimdilik memlekete gönderemiyoruz.” diyerek bu tür faaliyetlerin gelecekte müjdeleyici sonuçlar doğurmasını ümit ettiklerini ifade etti.

ALİOĞLU: DERDİ MİLLET, DAVASI HÜRRİYETTİ

Buğra Akademi Merkezi Başkanı Muhammed Ali Alioğlu da Mehmet Emin Buğra’yı gündeme getirme çabalarının aralarındaki akrabalık bağından kaynaklanmadığını söyledi. Alioğlu, “Mehmet Emin Buğra, bir milletin, bir ülkenin ve bir coğrafyanın hürriyet davasının bayraklaşmış ismidir. Onun derdi millet, davası ise hürriyetti. Çünkü hürriyet olmazsa ne milletin ne de dinin varlığını sürdürebileceğinin farkındaydı.” dedi.

“HAK ORGANİZE OLMAZSA BATIL ONU MAĞLUP EDER”

Doğu Türkistan Ulemaları Derneği Başkanı Âlim Can Buğdan, Mehmet Emin Buğra’nın Doğu Türkistan’ın hürriyeti için büyük ve önemli mücadeleler vermiş bir âlim olduğuna dikkat çekti. Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi öğretim üyesi Hamdi Arslan ise çok erken yaşlardan itibaren haberdar olduğu Doğu Türkistan meselesinin İslam dünyasının en önemli sorunlarından biri olduğunu kaydetti. Arslan, “Mustafa Sabri Efendi’nin bir sözü vardır: ‘Eğer hak organize olmazsa, batıl organize olur ve onu mağlup eder.’ Türkistan davasının içinde olan kardeşlerimizin bu düsturu çok iyi anlamaları gerekiyor.” ifadelerini kullandı. Arslan, bu ilke doğrultusunda liyakatle yapılacak çalışmaların mutlaka sonuç vereceğine olan inancını dile getirdi.

HARB: DOĞU TÜRKİSTAN’I ARAP DÜNYASINA BİZ TANITTIK

Kendisini Doğu Türkistanlı olarak gördüğünü ifade eden İZÜ İslami İlimler Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Muhammed Harb ise İsa Yusuf Alptekin’e asistanlık yaptığı dönemlere dair anılarını paylaştı. Harb, “Arap dünyası Doğu Türkistan davasını bilmiyordu. Bu meseleyi İslam İşbirliği Teşkilatının gündemine biz taşıdık. O zamandan beri Doğu Türkistan’ın teşkilat bünyesinde bir kürsüsü ve temsilcisi bulunmaktadır.” diyerek Doğu Türkistan mücadelesi için yaptığı çalışmalardan iftihar duyduğunu dile getirdi.

Açılış programının ardından gerçekleştirilen dört oturumda ele alındı.

İlk oturumun başkanlığını Doç. Dr. Harun Tunçer üstlendi. “Mehmet Emin Buğra’nın Doğu Türkistan’daki Mücadele Yılları” başlıklı oturumda; Hamit Göktürk, Dr. Atilla Elwıshy, Dr. Higashitotsu Kutluk, Dr. Esed Süleyman ve doktora öğrencisi Sabina Mashurova konuşmacı olarak yer aldı.

“Mehmet Emin Buğra’nın Uluslararası Mücadeleleri” başlıklı ikinci oturumun başkanlığını Dr. Abdurrahim Devlet yaptı. Oturumda; Doç. Dr. Tekin Tuncer, Prof. Dr. Erkin Emet, doktora öğrencisi Muhammed Emin Uygur, Abdushukur Qumtur ve Dr. Nabijan Tursun sunum yaptı.

Sempozyumun üçüncü oturumunda ise “Mehmet Emin Buğra’nın Düşünce Dünyası” başlığı çerçevesinde sunumlar gerçekleştirildi. Muyesser Eminhacı, İbrahim Kaşgar ile doktora öğrencileri Elif Altun, Hamiyet Özer ve Yusuf Ulusoy’un sunum yaptığı oturumun başkanlığını Dr. Öğretim Üyesi Ali Demirel yürüttü.

“Mehmet Emin Buğra’nın İzleri ve Manevi Mirası” başlıklı dördüncü ve son oturumu Dr. Abdullah Tırabzon modere etti. Oturumda Dr. Tasneem M. Harb, Prof. Dr. Ahmet Abdulkadir Şazeli, Dr. Ahmet Cemal ve Dr. Doğan Şengül katılımcılara hitap etti.

İlmî Vefa, Sertifika Töreniyle Tamamlandı

Alanında uzman akademisyenler, araştırmacılar ve öğrencilerin yoğun ilgi gösterdiği sempozyum, düzenlenen sertifika töreniyle sona erdi. Program, Mehmet Emin Buğra’nın Doğu Türkistan mücadelesindeki yerini tarihsel hafızada diri tutmayı amaçlayan önemli bir ilmî vefa buluşması olarak kayda geçti.