İstanbul’da düzenlenen toplantıda Uygur akademik çalışmalarındaki gerileme, ana dili eğitimi, öğretmen eksikliği ve kültürel unsurlar ele alındı; çözüm için kurumsal ve toplumsal adımlar vurgulandı.
Uygur Akademisi Vakfı’nın organizasyonuyla, 24 Ocak 2026 tarihinde İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi’nde Türkiye’deki Uygur Türkologları bir araya getiren bir buluşma toplantısı düzenlendi. Toplantıda, öncelikle Türkiye’de Uygurlarla ilgili akademik çalışmalarda gözlemlenen bazı sorunlar ele alındı ve son on yılı aşkın süredir Uygurlara dair bilimsel araştırmalarda belirgin bir azalma yaşandığı dile getirildi. Bu sorunun aşılabilmesi için, ilgili üniversitelerde Uygur araştırma merkezlerinin kurulmasına yönelik çaba gösterilmesi ve doktorasını tamamlamış genç Türkologların Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında istihdam edilmesinin büyük önem taşıdığı vurgulandı. Bu yolla, Türkiye’deki akademik araştırma alanına etki edebilecek nitelikli bir Uygur araştırmacı kadrosunun oluşturulmasının mümkün olduğu ve bunun için kararlılıkla çalışılması gerektiği ifade edildi.
Toplantının devamında, Türkiye’deki Uygur ana dili öğretiminin mevcut durumu tartışmaya açıldı. Yapılan değerlendirmelerde, son dönemde ana dil kurslarına devam eden öğrenci sayısında ciddi bir düşüş yaşandığı belirtildi. Bu durumun nedenleri arasında, bazı anne babaların ana dilin önemi konusunda yeterli farkındalığa sahip olmamaları ile Çin’in diasporadaki Uygurlara yönelik sınır ötesi baskı politikalarının etkisiyle bazı ailelerin çocuklarını Uygur okullarına göndermekten çekinmeleri gösterildi. Bu tablo karşısında, milli uyanış hareketinin güçlendirilmesi, anne babalara ana dilin taşıdığı hayati önemin anlatılması, Çin’in baskılarına boyun eğilmemesi ve bu baskıların oluşturduğu tuzaklara düşülmemesi gerektiği vurgulandı. Ayrıca, Uygur çocuklarının bir arada vakit geçirebileceği sosyal ortamlar oluşturmak amacıyla Uygur ailelerin birlikte düzenli etkinlikler organize etmelerinin ve öğretim ortamlarının iyileştirilerek öğrencilerin ana dil derslerine olan ilgisinin artırılmasının önemine dikkat çekildi.
Toplantıda ayrıca, Türkiye’deki ana dili öğretmenlerinin eğitimi konusu ele alındı ve bu alanda ciddi bir öğretmen yetersizliği bulunduğu ifade edildi. Bu sorunun giderilmesi amacıyla, Türkiye’deki kıdemli Uygur Türkologlarının katkılarıyla Uygur gençlerinden bir grubun ana dili öğretmeni olarak yetiştirilmesi planlandı. Bununla eş zamanlı olarak, hâlihazırda görev yapan ana dili öğretmenlerine yönelik Uygur dili grameri, pedagoji ve psikoloji alanlarında eğitimler verilmesinin de gerekli olduğu belirtildi.
Toplantının son bölümünde ise, saf Uygurca olmayan yemek adları ve bu adların Uygurcalaştırılması meselesi tartışıldı. Bu kapsamda, vatanda yayımlanan Uygur mutfağına ilişkin eserler ile Divânu Lugati’t-Türk gibi tarihî kaynaklar esas alınarak, bir grup Uygur dilbilimcinin ortak çalışmasıyla yeni ve kısa Uygurca yemek adlarının oluşturulmasına karar verildi. Oluşturulacak bu adların, diasporadaki Uygurlara ve Uygur restoranlarına tavsiye edilmesi de kararlaştırıldı.
Sabahattin Zaim Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Cevat Acar da toplantıya katılarak Uygur Türkologları ve ana dili öğretmenleriyle bir araya geldi. Konuşmasında, Doğu Türkistanlı kardeşlerini şahsen ve üniversite adına elinden geldiğince desteklediğini belirten Prof. Acar, Uygurların umutlarını korumaları ve dillerini ile kimliklerini yaşatma mücadelesini kararlılıkla sürdürmeleri gerektiğini özellikle vurguladı.
İlk yorum yapan siz olun